W sieci Internet są dostępne informacje różnych typów, np. teksty, ilustracje dwu- oraz trójwymiarowe, dźwięki (melodie, wypowiedzi) i filmy, a także bogaty zakres usług jak ftp, telnet, gopher, poczta elektroniczna i nowości sieciowe. Użytkownik sieci potrzebuje uniwersalnego programu udostępniającego możliwie wiele zasobów, w szczególnie prosty sposób. Istotną częścią takiego programu jest przeglądarka WWW (ang. browser) współpracująca z programami klientami poczty elektronicznej i nowości sieciowych. Dla komputera PC z systemem MS Windows (3.x, 95 lub NT) takimi programami są Navigator (wersja 3) i Communicator (wersja 4) firmy Netscape, dalej nazywane w skrócie odpowiednio NN i NC, oraz Internet Explorer (wersja 3, w przygotowaniu wersja 4) firmy Microsoft, dalej zwany krótko MSIE. Obecnie ok. 2/3 użytkowników sieci używa przeglądarek firmy Netscape, zdecydowana większość pozostałych - firmy Microsoft. Program MSIE jest udostępniany za darmo, NN i NC są udostępniane za darmo studentom i pracownikom wyższych uczelni.

Niniejsze opracowanie jest przeznaczone dla początkujących użytkowników MSIE 3 (np. wersja 3.02) w polskiej wersji językowej. Ilustracje przygotowano w systemie Windows 95.

Dokumenty w sieci Internet mają swoje adresy URL (ang. Uniform Resource Locator). Składnia takiego adresu zależy od wykorzystywanego protokołu transmisji. W szczególności strony WWW mają adresy URL składające się z ciągu znaków: http (jest to nazwa protokołu używanego w sieci WWW), dwukropka, dwóch znaków slash (/), adresu komputera udostępniającego daną stronę, np. www.wcss.wroc.pl, oraz ścieżki dostępu do dokumentu, np. /wcss/infor/30.html. Podsumowując, przykładowy URL dokumentu WWW wygląda następująco:

http://www.wcss.wroc.pl/wcss/infor/30.html - jest to adres URL Informatora WCSS nr 30 poświęconego językowi VRML.

Przykład URL dla protokołu ftp:
ftp://ftp.it.com.pl/msdownload/ieinstall/msie30.exe - jest to adres URL pakietu Dla poczty elektronicznej adres URL zawiera ciąg znaków mailto, dwukropek i adres e-mail osoby, dla której list jest przeznaczony, np.

mailto:jkowalski@pwr.wroc.pl.

1. Instalacja programu MSIE

Komputer PC przeznaczony do pracy w sieci Internet może być włączony do sieci lokalnej lub połączony z siecią Internet za pośrednictwem telefonicznego łącza komutowanego. Jeżeli program MSIE nie jest zainstalowany na komputerze użytkownika, to można go sprowadzić z sieci, np. używając usługi ftp. Informacje o archiwach oprogramowania firmy Microsoft dostępnych w Polsce zawiera strona WWW o adresie URL http://www.microsoft.com/poland/internet/mirror.htm, a informacje o pakietach instalacyjnych MSIE są na stronie o adresie http://www.microsoft.com/poland/ie30/lista.htm (część odsyłaczy jest nieaktualna). Program MSIE można także znaleźć na płytach CD dołączanych do niektórych polskich pism komputerowych, np. "CHIP" lub "INTERNET". W pakiecie instalacyjnym znajdują się pliki tekstowe omawiające najnowsze zmiany w programie MSIE.

Pliki instalacyjne MSIE występują w kilku wersjach różniących się możliwościami: podstawowej, standardowej i pełnej, oraz w różnych wersjach językowych, np. angielskiej i polskiej. Aby zainstalować program MSIE należy uruchomić sprowadzony plik instalacyjny, co spowoduje jego rozpakowanie się. W systemie Windows 95 cała instalacja przebiega automatycznie, w systemie Windows 3.x należy uruchomić program setup w kartotece zawierającej rozpakowane pliki. Na ekranie pojawi się ikona programu MSIE - kula ziemska z lupą - i nowa pozycja w menu Start (tylko Windows 95).

2. Konfiguracja programu MSIE

Po zainstalowaniu programu MSIE należy uruchomić program Kreatora połączeń internetowych. Jeżeli połączenie z Internetem już istnieje, to należy spośród przedstawionych możliwości wybrać Wariant bieżący. W przeciwnym wypadku można wybrać konfigurację automatyczną lub samodzielną, w trakcie której użytkownik definiuje parametry dostępu do Internetu, np. numer telefoniczny, z którym należy się połączyć i adres IP komputera. Następnie należy zdefiniować stronę początkową, to znaczy wprowadzić adres URL strony wyświetlanej po każdorazowym uruchomieniu przeglądarki. W tym celu należy kolejno wskazywać menu Widok, wiersz Opcje, okno Przeglądanie. W polu Strona należy wybrać wiersz Strona początkowa i w polu Adres wpisać URL wybranej przez użytkownika strony początkowej, np.
http://www.pwr.wroc.pl/WCSS.html,
a następnie wskazać klawisz Zastosuj na dole okna.

Zaleca się korzystanie z sieci serwerów magazynujących strony WWW, nazywanych cache, gdyż przyśpiesza to pracę i zmniejsza obciążenie sieci. W tym celu należy rozwinąć menu Widok, wskazać wiersz Opcje..., a następnie wyświetlić kartę Połączenie. W polu Serwer Proxy znajduje się tekst Połącz się, używając serwera Proxy. Na lewo od niego jest mały kwadracik. Jeżeli w tym kwadraciku brak "ptaszka" v, to należy kliknąć na kwadraciku. Teraz można przejść dalej, klikając na polu Ustawienia. Otworzy się okno Ustawienia Proxy. W wierszu HTTP, w kolumnie Adres używanego serwera Proxy należy wpisać adres najbliższego (w sensie sieci Internet) serwera cache. Dla sieci WASK jest to w3cache.pwr.wroc.pl. W kolumnie Port należy wpisać liczbę 8080. Przed napisem Używaj tego samego serwera Proxy do wszystkich protokołów należy postawić ptaszek w kwadraciku. Na zakończenie wskazać pole Zastosuj, a potem OK.

Strony WWW często zawierają wiele mało istotnych obrazków i dźwięków, których sprowadzanie bardzo spowalnia pracę użytkownika. Dlatego też wtedy, gdy prędkość pracy jest istotna, warto spróbować oszczędnego trybu pracy, tzn. zrezygnować z multimediów. W tym celu należy wybrać menu Widok, wiersz Opcje, kartę Ogólne. W polu Multimedia można wyłączyć wszystkie, bądź niektóre możliwości - pokazywanie rysunków, odtwarzanie dźwięków lub video.

3. Rozpoczęcie i zakończenie pracy z programem MSIE

Aby uruchomić program MSIE należy wskazać jego ikonę i kliknąć. Dla Windows 95 można również rozwinąć menu Start, wiersz Programy i program Internet Explorer. Jeżeli zdefiniowano stronę początkową, to ukaże się ona na ekranie.

Aby zakończyć pracę programu MSIE należy rozwinąć menu Plik i wskazać wiersz Zamknij. Trzeba osobno zamknąć każdą kopię programu (okno).

4. Okno programu MSIE

Okno programu MSIE zawiera następujące pola (rys.1):

- pasek tytułu -tytuł wyświetlonej strony WWW i słowa Microsoft Internet Explorer;
- pasek menu - patrz p. 4.1;
- pasek narzędzi - patrz p. 4.2;
- pasek Adres i/lub pole Łącza - patrz p. 4.3;
- okno dokumentu - obraz dokumentu WWW;
- pasek stanu - patrz p. 4.4.

Uwaga: Z przyczyn technicznych nazwy narzędzi na ilustracjach występują w wersji skróconej. W tekście użyto pełnych nazw.

Z prawej strony paska tytułu znajdują się trzy małe kwadratowe pola służące do sterowania oknem:

- lewe pole - - zwinięcie okna do paska Windows 95 lub ikony Windows 3.x;
- środkowe pole - powiększenie okna do maksimum
lub
- zmniejszenie okna;
- prawe pole - - zamknięcie okna.

4.1. Pasek menu

Pasek zawiera następujące rozwijalne menu (rys.1):
- Plik - operacje na pliku (dokumencie);
- Edycja - edycja;
- Widok - sposób prezentacji dokumentu;
- Przejdź - poruszanie się w sieci WWW;
- Ulubione - administrowanie zakładkami i ich wykorzystywanie;
- Pomoc.

Po rozwinięciu danego menu nazwy komend dostępnych w danym momencie są wyświetlane literami kontrastującymi z tłem, a niedostępnych mają kolor tła.

4.1.1. Menu Plik

Menu Plik zawiera (rys. 2) następujące komendy (wiersze) w pięciu grupach oddzielonych poziomymi liniami:

grupa przeglądania:
- Nowe okno - uruchomienie MSIE w nowym oknie;
- Otwórz - otwarcie dokumentu o podanym adresie URL. Ten sam efekt można osiągnąć przez wpisanie URL w pole Adres;
- Zachowaj jako plik - zapisanie bieżącego dokumentu na dysku w postaci HTML lub zwykłego tekstu (nie można składować dokumentu w postaci Postscript jak w systemie Unix);

grupa poczty elektronicznej:
- Nowa wiadomość - uruchomienie programu poczty elektronicznej;
- Wyślij - wysłanie listu (wiadomości);

grupa drukowania:
- Ustawienia strony - parametry dla drukowania;
- Drukuj - komenda drukowania;

grupa różnych:
- Utwórz skrót - utworzenie skrótu (ikony) dla bieżącego dokumentu;
- Właściwości - informacje o bieżącym dokumencie;

grupa zakończenia pracy:
- Zamknij - zamknięcie danego okna MSIE.

4.1.2. Menu Edycja

Menu Edycja (rys.3) zawiera komendy edycji Wytnij, Kopiuj, Wklej oraz komendę wyszukiwania słowa bądź ciągu słów Znajdź (na tej stronie).

4.1.3. Menu Widok

Menu Widok (rys. 4) steruje wyświetlaniem:
- Pasek narzędzi - wyświetla/chowa pasek narzędzi;
- Pasek stanu - wyświetla/chowa pasek stanu;
- Czcionki - wybór wielkości czcionek od największej do najmniejszej;
- Zatrzymaj - przerwanie transmisji;
- Odśwież - ponowne wyświetlenie danego dokumentu;
- Źródło - wyświetlenie postaci źródłowej (HTML) danego dokumentu;
- Opcje - m.in. włączenie/wyłączenie wyświetlania rysunków i odtwarzania dźwięków, zmiany kolorów, sterowanie współpracą z systemem proxy/cache, definiowanie strony początkowej, definiowanie programów pomocniczych, sterowanie bezpieczeństwem pracy.

W niektórych wersjach programu MSIE występuje również wiersz:
- Język - wybór sposobu prezentacji liter: Windows-1252, Windows-1250 lub ISO 8859-2;

Menu Przejdź służy do poruszania się w sieci WWW:
- Wstecz i Dalej - przejście do ostatnio przeglądanych stron. Strony stanowią drzewo. Wstecz oznacza przejście w kierunku korzenia (strony początkowej), Dalej - od korzenia;
- Strona początkowa - powrót do strony początkowej;
- Szukaj w sieci WWW - wywołanie jednej z popularnych amerykańskich wyszukiwa-rek (patrz p.5). Lepiej skorzystać z wyszukiwarek polskich - patrz Informator WCSS nr 31. Lista kilkudziesięciu wyszu-kiwarek, w tym polskich, znajduje się pod adresem URL http://www.wcss.wroc.pl/szukaj/;
- Ciekawe miejsca WWW - adresy polecane przez firmę Microsoft;
- Poczta i Grupy dyskusyjne - wywołanie programów klientów tych usług;
- lista adresów URL wykorzystanych podczas aktualnej sesji;
- Otwórz folder historii - lista ostatnio wykorzystanych adresów, ich liczbę definiuje się komendą Opcje w menu Widok.

4.1.5. Menu Ulubione

Menu Ulubione (rys. 6) służy do administrowania i wykorzystywania zakładek, czyli adresów ulubionych dokumentów WWW:
- Dodaj do Ulubionych - dopisanie adresu URL bieżącego dokumentu do listy zakładek (ulubionych);
- Uporządkuj Ulubione - administrowanie zakładkami - usuwanie, edycja;
- lista zakładek - na rys.6 widać cztery zakładki.

4.1.6. Menu Pomoc

Menu Pomoc (rys. 7) umożliwia korzystanie z następujących form pomocy:
- Tematy pomocy - system wyszukiwania dokumentów zawierających w tytule dane słowo lub ciąg słów. (W starszych wersjach występuje podręcznik będący dokumentem HTML);
- Samouczek sieci - podręcznik udostępniony w sieci przez Microsoft;
- Microsoft w sieci WWW - informacje o firmie Microsoft;
- Pomoc techniczna - online - połączenie z pomocą techniczną firmy Microsoft, w języku polskim;
- Internet Explorer - informacje o używanej wersji programu MSIE.

4.2. Pasek narzędzi

Pasek narzędzi (rys. 1) zawiera następujące "klawisze":
- Wstecz - przejście do poprzedniej strony, tak jak w menu Przejdź (patrz p. 4.1.4);
- Dalej - przejście do poprzedniej strony, tak jak w menu Przejdź (patrz p. 4.1.4);
- Zatrzymaj - przerwanie transmisji;
- Start - wyświetlenie strony początkowej, jak w menu Przejdź (patrz p. 4.1.4);
- Znajdź - wywołanie jednej z popularnych amerykańskich wyszukiwarek (patrz p. 5), tak jak Szukaj w sieci WWW w menu Przejdź (patrz p. 4.1.4).
Uwaga - nie jest to wyszukiwanie frazy w tekście, jak w przeglądarce Netscape;

- Ulubione - jak menu Ulubione (patrz p. 4.1.5);
- Czcionka - wybór wielkości czcionki, jak w menu Widok (patrz p. 4.1.3);
- Poczta - jak w menu Przejdź (patrz p. 4.1.4).
W niektórych wersjach MSIE występuje klawisz
- Język - jak w menu Widok (patrz p. 4.1.3).

4.3. Pasek Adres i/lub pasek Łącza

Pasek Adres zawiera słowo Adres i pole adresu, w którym ukazuje się URL wyświetlanej strony. Jeżeli w pole wpisze się nowy adres URL i naciśnie klawisz <Enter>, to przeglądarka połączy się ze wskazanym serwerem i wyświetli właściwą stronę.
Zależnie od sposobu skonfigurowania okna MSIE na ekranie może wystąpić pasek Łącza lub tylko słowo Łącza. Na ilustracjach słowo Łącza występuje na prawo od pola adresu. Po wskazaniu go kursorem zamiast pola adresu ukaże się pole łącz, zawierające następujące pozycje:
- Ciekawe miejsca;
- Łącza na dziś;
- Galeria WWW;
- Nowości;
- Microsoft.
Prowadzą one do odpowiednich stron na serwerze firmy Microsoft. Po kliknięciu na słowie Adres na ekranie zniknie pole łącz, a pokaże się znowu pole adresu.

4.4. Pasek stanu

W pasku ukazują się komunikaty o stanie transmisji, np.:

Łączenie z miejscem B - gdzie B to adres serwera WWW, np. www.pwr.wroc.pl;
Miejsce WWW zostało znalezione. Oczekiwanie na odpowiedź...
Otwieranie strony: A na B
lub
Otwieranie rysunku: A na B - gdzie A to nazwa strony, np. index.html, lub rysunku, np. logo.gif, natomiast B - adres serwera, np. www.pwr.wroc.pl.
Koniec - poprawne zakończenie transmisji.
Z prawej strony paska znajduje się maleńki kolorowy znaczek rozwijający się
w menu wyboru sposobu prezentacji liter Windows-1252, Windows-1250, ISO 8859- 2, itp. Normą jest kod ISO 8859-2, ale miłośnicy MS Windows czasem używają niestandardowych kodów.

5. Przeglądanie stron WWW

Podstawowym sposobem wykorzystania przeglądarki jest przeglądanie stron WWW. Strony WWW dostępne w światowej sieci są połączone ze sobą za pomocą odsyłaczy, podobnie jak hasła w encyklopedii. Pola odsyłaczy są wyróżnione na ekranie przez podkreślenie. Odsyłacze ostatnio nie używane mają kolor niebieski, używane - fioletowy. Użytkownik może zmienić kolory pól odsyłaczy oraz zrezygnować z podkreśleń. W tym celu należy otworzyć menu Widok, wybrać komendę Opcje i wskazać okno Ogólne.

Użytkownik rozpoczyna pracę od strony początkowej, określonej podczas konfigurowania programu MSIE (patrz p.2). Może wybrać jeden z umieszczonych na niej odsyłaczy i przejść do innej strony, następnie do jeszcze innej, itd. Jeżeli zna adres URL interesujacej go strony WWW, np. znaleziony w gazecie lub podany w telewizji, to może go wpisać w polu adresu, a następnie przycisnąć klawisz <Enter>.

Aby odnaleźć informacje na interesujący użytkownika temat, można skorzystać z dostępnych w sieci katalogów i wyszukiwarek. Przeglądarka MSIE posiada klawisz Szukaj na pasku narzędzi. Po jego wskazaniu komputer użytkownika łączy się ze stroną "Szperacze internetowe" (w opracowaniu używa się słowa wyszukiwarka) (rys. 8) na komputerze firmy Microsoft, która odsyła do kilku amerykańskich wyszukiwarek. Więcej wyszukiwarek, w tym polskie, omówiono w Informatorze WCSS nr 31. Lista kilkudziesieciu wyszukiwarek znajduje się pod adresem URL http://www.wcss.wroc.pl/szukaj/.

Użytkownik może notować adresy interesujących go stron WWW korzystając z menu Ulubione lub wracać do przeglądanych ostatnio dokumentów z listy wszystkich ostatnio przeglądanych dokumentów, nazywanej Historia.
Program MSIE w wersji polskiej jest wyposażony w system pomocy w języku polskim - menu Pomoc.
Program MSIE 3 akceptuje aplety w języku Java, skrypty JavaScript a także pliki (controls) ActiveX.

6. Składowanie i drukowanie stron WWW i ilustracji

Przeglądaną stronę WWW lub ilustrację można składować na lokalnym dysku komputera (menu Plik, wiersz Zapisz jako plik), zapisać na dyskietce (menu Plik, wiersz Wyślij do/Dyskietka) lub wydrukować (narzędzie Drukuj lub menu Plik, wiersz Drukuj).

7. MSIE jako czytnik nowości sieciowych

Za pomocą programu MSIE można korzystać z nowości sieciowych (grup dyskusyjnych), zarówno biernie, czyli czytać artykuły, jak i aktywnie, czyli wysyłać artykuły. Podstawowe informacje jak korzystać z nowości sieciowych na przykładzie programu tin zawiera Informator WCSS nr 21.

Początkujący użytkownik powinien zapisać się do jednej z grup testowych, np. pwr.test i przećwiczyć czytanie oraz wysyłanie artykułów, zarówno kontynuujących temat jak i rozpoczynających nowy temat. Ważne są również zasady kulturalnego zachowania w nowościach sieciowych, np. unikanie kłótni i atakowania oponenta, zamiast dyskusji z jego poglądami.

W celu rozpoczęcia pracy z nowościami sieciowymi należy otworzyć menu Przejdź i wskazać wiersz Czytaj grupy dyskusyjne. Jeżeli jest to pierwsze użycie MSIE do pracy z nowościami sieciowymi, to otworzy się okno Konfiguracja programu Internet News. Należy wskazać pole Dalej, wpisać swoją nazwę, np. Jan Nowak, oraz adres e-mail, np. jnowak@pwr.wroc.pl, znowu wskazać Dalej. Następnie należy wpisać adres Serwera grup dyskusyjnych, np. news.pwr.wroc.pl (który nie wymaga zalogowania się), przejść Dalej. Teraz należy wybrać właściwy typ połączenia, np. LAN lub przez modem i Zakończyć konfigurowanie. Rozpocznie się ładowanie nazw grup, które może trwać nawet kilka minut. Użytkownik zaznacza interesującą go grupę klikając na jej nazwie, a potem na polu Subskrybuj. Po zapisaniu się do wszystkich interesujących grup należy wyświetlić grupy Subskrybowane i wybrać jedną z grup, a następnie wskazać pole Idź do. Program Internet News otwiera swoje okno, inne niż MSIE. Ukaże się lista części artykułów, składająca się z kolumn Temat, Od (autor), Wysłano (data i czas powstania) oraz rozmiar liczony w wierszach. Można raz kliknąć na wierszu opisującym interesujący artykuł, co spowoduje wyświetlenie jego tekstu, lub kliknąć dwukrotnie, wtedy otworzy się okno umożliwiające aktywny udział w dyskusji. Wielkość poszczególnych okien można regulować za pomocą ikon - kwadracików w prawym górnym rogu. Wyświetlany fragment artykułu można wybierać za pomocą suwaków. Z pracy z grupą można przejść do listy zasubskrybowanych grup wskazując narzędzie Grupy dyskusyjne.

8. MSIE jako klient poczty elektronicznej

Użytkownik MSIE może wysyłać i odbierać listy elektroniczne. W tym celu należy skonfigurować program poczty elektronicznej, a więc podać adres i hasło konta na serwerze POP3 oraz adres serwera SMTP.

Aby rozpocząć pracę z pocztą elektroniczną należy wskazać narzędzie Poczta. Jeżeli jest to pierwsze użycie MSIE do pracy z pocztą, to otworzy się okno Konfiguracja programu Internet Mail.

9. Zakończenie

Firma Microsoft przygotowuje program MSIE, wersja 4.0. Ma to być produkt konkurencyjny dla pakietu Netscape Communicator w środowisku Windows 95, zintegrowany z tym systemem. MSIE 4.0 informuje użytkownika o zmianach
w interesujących go dokumentach w sieci WWW i może automatycznie sprowadzać nowe wersje tych dokumentów.
MSIE 4.0 ma akceptować nowe techniki: CSS1, dynamiczny HTML, VBScript i JavaScript 1.2.
Niestety rozszerzenia języka HTML proponowane przez firmy Microsoft
i Netscape bardzo się różnią od siebie, co może zachęcać do tworzenia stron WWW przeznaczonych tylko dla jednej z przeglądarek, a więc częściowy rozpad sieci WWW.

UWAGA: INFORMATOR może być kopiowany lub cytowany w części lub w całości pod warunkiem wskazania źródła jego pochodzenia. Zabronione jest rozpowszechnianie dokumentu w celach komercyjnych.

INFORMATOR w postaci elektronicznej jest dostępny w gopherze na komputerze SUN Sparc 1000 (adres internetowy: sun1000.pwr.wroc.pl) w menu Wrocławskie Centrum Sieciowo - Superkomputerowe oraz w systemie WWW pod adresem

http://www.wcss.wroc.pl/wcss/infor/
W ostatnim okresie zostały wydane następujące INFORMATORY:

Nr 28.     Wyszukiwanie zasobów w sieci Internet - system Archie,             
           październik 1996                                                   
Nr 29.     System PGP, kwiecień 1997                                          
Nr 30.     Język modelowania rzeczywistości wirtualnej VRML, maj 1997         
Nr 31.     Gdzie i jak szukać informacji w systemie WWW, wrzesień 1997