C E N T R U M I N F O R M A T Y C Z N E Nr 3 MARZEC 1993 NAUKOWE I AKADEMICKIE SIECI KOMPUTEROWE - NASK Infrastruktura techniczno-programowa w kraju i na Dolnym Slasku Autor: Jozef Janyszek 1. Szkieletowa podsiec telekomunikacyjna Naukowe i Akademickie Sieci Komputerowe (NASK) dysponuja infrastruktura techniczno-programowa skladajaca sie z: - routerow, - wezlow X25, - koncentratorow, - multiplekserow, - modemow, - linii telefonicznych dzierzawionych. Siec komputerowa NASK ma strukture gwiazdzista, tzn. sklada sie z jednego regionu centralnego znajdujacego sie w Warszawie oraz kilku regionow odleglych, bezposrednio lub posrednio polaczonych z regionem centralnym. Do regionow odleglych naleza: - lodzki, - lubelski, - bialostocki, - malopolski, - gornoslaski (Katowice, Gliwice), - dolnoslaski, - wielkopolski, - pomorski (Torun, Bydgoszcz), - gdanski, - zachodniopomorski (Szczecin). Region zachodniopomorski jako jedyny w kraju nie ma bezposre- dniego polaczenia z regionem centralnym, jest polaczony z regionem wielkopolskim. Polaczenia miedzy regionami odleglymi a centralnym realizowane sa poprzez linie telefoniczne dzierzawione. W wiekszosci przypadkow szybkosc przesylania danych na laczach dzierzawionych wynosi 9,6kB/s. Lacza w relacjach Warszawa-Wroclaw, Warszawa-Poznan, Warszawa-Krakow pracuja z szybkoscia 64kB/s. Region centralny posiada dwa polaczenia miedzynarodowe w relacjach Warszawa - Sztokholm i Warszawa - Wieden. Oba te lacza pracuja z szybkoscia 64 kB/s. Dodatkowo poludniowo-zachodnie regiony NASK polaczone sa liniami telefonicznymi dzierzawionymi w relacjach Poznan-Wroclaw-Gl Wszystkie lacza krajowe NASK oraz lacza miedzynarodowe wyposazone sa w multipleksery statystyczne, czyli takie urzadzenia, ktore dziela lacza na okreslona ilosc kanalow. Multipleksery zastosowane w sieci NASK dziela lacza na cztery kanaly. Kazdy z kanalow moze byc wykorzystywany niezaleznie. Daje to mozliwosc jednoczesnego przesylania informacji w roznych protokolach, a tym samym mozliwosc budowy czterech roznych sieci komputerowych. Siec NASK korzysta czasowo rowniez z lacza w relacji Wroclaw-Berlin, ktore jest dzierzawione przez niemiecka siec komputerowa DFN (Deutsche Forschungsnetz). Wyzej opisana strukture sieci komputerowej NASK nazywamy szkieletowa podsiecia komunikacyjna NASK, ktora przedstawia rys.1. 2. Protokoly i rodzaje sieci komputerowych W ramach Naukowych i Akademickich Sieci Komputerowych dzialaja cztery wyodrebnione sieci. 2.1 Siec BITNET Pierwsza siecia, ktora szybko rozwinela sie w poczatkowym okresie dzialania NASK (od 1990 roku) byla siec EARN/BITNET. Siec ta laczy przede wszystkim komputery IBM typu "mainframe" np. IBM 3090, IBM 43xx. Komputery stanowiace wezly tej sieci sa polaczone poprzez procesory komunikacyjne. Jeden wyrozniony wezel tej sieci bedacy glownym wezlem krajowym (PLEARN) jest polaczony z glownym szwedzkim wezlem (SEARN). Siec EARN/BITNET stwarza mozliwosc wlaczenia rowniez innych komputerow np. typu VAX, SUN, ale w miejscach stanowiacych tzw. wezly koncowe. Podstawowym protokolem transmisji danych w tej sieci jest BSC (Binary Synchronous Code). Siec EARN/BITNET zajmuje jeden kanal na laczach szkieletowej podsieci komunikacyjnej. Polska czesc tej sieci sklada sie z 22 wezlow. Postawowe uslugi oferowane przez te siec to poczta elektroniczna (e-mail), transfer zbiorow (send file), listy dyskusyjno-dystrybucyjne (listserv). 2.2 Siec X25 Siec X25 jest druga siecia dzialajaca w ramach NASK i zajmuje oddzielny kanal na laczach szkieletowej sieci komunikacyjnej. Struktura komunikacyjna tej sieci sklada sie z wezlow komutacji pakietow. Pakiet stanowi podstawowa jednostke informacyjna tej sieci. Informacja w formie pakietu wedruje od komputera nadajacego do komputera odbierajacego poprzez wezly komutacji pakietow. Wezly komutacji pakietow sieci NASK znajduja sie w Warszawie, Gdansku, Lublinie, Krakowie, Katowicach, Gliwicach, Wroclawiu, Poznaniu, Toruniu, Szczecinie. Siec pakietowa X25 NASK posiada dwa polaczenia miedzynarodowe: - ze szwedzka siecia publiczna DATAPACK - z niemiecka naukowa siecia DFN. W ruchu krajowym kilka wezlow komutacji pakietow sieci NASK ma polaczenia z polska publiczna siecia X25 POLPAK. Do sieci tej jest wlaczonych tylko kilka komputerow (tzw. hostow), miedzy innymi IBM 3090 i mVAX 3300 w Warszawie, Delta 8000 i mVAX 3300 we Wroclawiu, mVAX 3800 w Gliwicach. Podstawowa usluga tej sieci jest dostep terminalowy do hostow (glownie poza granicami kraju). 2.3 Siec DECNET Siec DECNET jest kolejna siecia NASK zajmujaca nastepny kanal na laczach szkieletowej sieci komunikacyjnej. Powstala z polaczenia komputerow typu VAX, ktore stanowia wezly tej sieci zwane tez hostami. Siec DECNET w Polsce sklada sie z ponad 40 komputerow. Podstawowymi uslugami w tej sieci sa: dostep terminalowy, poczta elektroniczna i transfer zbiorow. Siec DECNET w NASK nie ma polaczen miedzynarodowych. 2.4 Siec INTERNET Ostatni kanal szkieletowej podsieci komunikacyjnej NASK jest wykorzystywany przez siec INTERNET. Informacje w tej sieci wysylane sa w postaci pakietow tworzacych tzw. datagramy. Droge przesylania pakietow wyznaczaja wyspecjalizowane komputery zwane routerami. Kazdy z komputerow wlaczony do INTERNETU posiada wlasny adres, ktory moze byc zapisany w postaci cyfrowej lub symbolicznej. Translacja adresow z postaci symbolicznej na postac cyfrowa zajmuja sie wyspecjalizowane komputery tzw. Name Server'y. Funkcja Name Server'a moze byc jedna z funkcji wybranego komputera. Polska czesc sieci INTERNET posiada dwa polaczenia miedzynarodowe: z Warszawy do Wiednia i Sztokholmu. Do polskiej czesci INTERNETU wlaczonych jest okolo 3000 komputerow. Podstawowe uslugi tej sieci to: - poczta elektroniczna (e-mail), - transfer zbiorow (FTP), - dostep terminalowy (Remote Login). 3. Po la czenia _ mi e dzysieciowe Miedzy sieciami komputerowymi NASK istnieja roznorakie polaczenia, tzw. gateway'e (bramy miedzysieciowe). Najprosciej mozna tworzyc gateway'e poprzez wlaczenie komputera do dwoch sieci. W sieciach NASK np. komputery IBM 4341 we Wroclawiu, IBM 3090 i IBM 4381 w Toruniu, IBM 4381 w Lublinie sa jednoczesnie wlaczone do sieci INTERNET i BITNET. Dla uslugi poczty elektronicznej komputery te pelnia funkcje gateway'ow. Podobnie mozna mowic o gateway'ach miedzy sieciami DECNET i BITNET (komputery VAX w Lodzi i Poznaniu). Istnieja rowniez gateway'e miedzy sieciami DECNET a INTERNET. Z niektorych komputerow wlaczonych do sieci DECNET lub INTERNET mozna uzyskac dostep terminalowy do komputerow sieci X25. Zapewniaja to opcje sprzetowo-programowe zwane PAD'ami (Packet Assembler - Dis- assembler). 4. Dolno s l a ska struktura sieci NASK Dolnoslaska czesc szkieletowej podsieci telekomunikacyjnej NASK zlokalizowana jest w Centrum Informatycznym Politechniki Wroclawskiej. Sklada sie ona z wezla komutacji pakietow sieci X25 wraz z opcja PAD, routera AGS+, multiplekserow statystycznych, linii dzierzawionych w relacji Wroclaw-Warszawa, Wroclaw-Gliwice, Wroclaw-Poznan i lacz NASK-POLPAK. Dodatkowo dolnoslaska infra- struktura NASK jest wzbogacona o wezel komutacji pakietow X25, pelniacy role gateway'a dla polaczen terminalowych miedzy sieciami pakietowymi NASK i DFN. Ten dodatkowy wezel jest polaczony telefoniczna linia dzierzawiona z podobnym wezlem w Berlinie. Komputery innych wroclawskich uczelni sa wlaczone do poszczegolnych sieci NASK, jak to pokazuje rys. 2. Dotychczas Centrum Informatyczne wydalo nastepujace INFORMATORY: 1. Instrukcja obslugi karty sieciowej BSC wrzesien 1992 2. Siec EARN w srodowisku systemu VM/SP listopad 1992 [------------------------------------------------------------------ Zespol redakcyjny: Teresa Janyszek Irena Rutkowska Telefon: 21-10-18 Adres: Wroclaw pl. Grunwaldzki 9 [------------------------------------------------------------------]