CENTRUM INFORMATYCZNE POLITECHNIKI WROCLAWSKIEJ INFORMATOR Nr 6, lipiec 1993 OPROGRAMOWANIE SYSTEMU NCSA TELNET Instrukcja uzytkowa Lidia Skoczylas 1. Wstep W niniejszym opracowaniu przedstawiono informacje dotyczace uzytkowania systemu NCSA Telnet wersja 2.2TN/TC-E1, opracowanego przez National Center for Supercomputing Applications na University of Illinois w Urbana-Champaign. Produkt ten umozliwia dialogowy dostep z komputerow typu IBM PC do odleglych komputerow w sieci INTERNET pracujacej w protokole TCP/IP. NCSA Telnet jest implementacja standardowego telnetu z dodatkowymi wlasciwosciami, ktore wykorzystuja lokalne mozliwosci przetwarzania. Specjalne wlasciwosci NCSA Telnet dla PC obejmuja: - emulacje terminali VT102, IBM 3270, Tektronix 4014, - mozliwosc rownoleglej pracy w wielu sesjach i na wielu hostach, - standardowy FTP (File Transfer Server), - rcp (remote copy server) w sesjach na UNIX-owych hostach, - mozliwosc przechwytywania tekstu do pliku na dysku lub na drukarke, - mozliwosc przewijania zawartosci ekranu w tyl, - mozliwosc pelnego wykorzystania kolorow PC, - dostep do nazw domen, - praca w trybie Topview/Windows. Te funkcje realizuje program tn lub tn3270. Oprocz tego programu system NCSA Telnet zawiera moduly pomocnicze, ktore realizuja dodatkowe funkcje, takie jak: - mozliwosc przesylania plikow miedzy sieciowym komputerem a PC uzytkownika, bez otwierania sesji na odleglym komputerze, - mozliwosc wyswietlania informacji o uzytkownikach w odleglym systemie UNIX, - mozliwosc realizacji niektorych pojedynczych komend UNIX-a w odleglym systemie (bez uruchamiania na nim sesji), - synchronizacja czasu na stacji roboczej z czasem na odleglym systemie UNIX. Wymagania systemu Wymagania sprzetowe: a) IBM PC, PC/XT, PC/AT, IBM PS2 model 30 z jedna z nastepujacych kart: 3COM 3C501 Etherlink, MICOM NI5210, Ungermann-Bass PC-NIC, Western Digital WD8003E EtherCard PLUS b) lub IBM PS/2 modele 50, 60, 80 z jedna z nastepujacych kart: Ungermann-Bass NICps/2, 3COM 3C523 Etherlink/MC. c) minimum 384 kB pamieci, d) Ethernet lub Thin Ethernet do polaczenia PC i innych komputerow. Oprogramowanie: a) PC-DOS lub MS-DOS wersja 2.0 lub nastepne, b) standardowy edytor tekstu (do wprowadzania zmian w pliku konfi guracyjnym). Pelny opis programu NCSA Telnet umieszczony jest w pliku telnet.doc. Opis programow pomocniczych umieszczony jest w pliku utility.doc. 2. Uruchomienie programu i zakonczenie pracy 2.1 Uruchomienie programu NCSA Telnet uruchamia sie przez wprowadzenie w polu komend PC komendy: c:\>telnet nazwa_ maszyny [nazwa_ maszyny...] przyklady: c:\>telnet ci3ux c:\>telnet obl1 ibm ibm c:\>telnet W przypadku wprowadzenia komendy bez parametrow nalezy wcisnac klawisze Alt-A (uruchomienie kolejnej sesji) i w wierszu zaproszenia TELNET> wprowadzic parametr nazwa_ maszyny. Wprowadzenie komendy uruchomienia programu inicjuje polaczenie ze zdalnym komputerem okreslonym przez parametr nazwa_maszyny. Zwykle polaczenie jest od razu inicjowane i pojawia sie zaproszenie do otwarcia sesji. Nalezy wowczas wprowadzic nazwe uzytkownika i haslo. Gdy w komendzie uruchomienia zostalo podanych kilka parametrow, wtedy nalezy mozliwie szybko (ze wzgledu na time-out) otwierac kolejne sesje. Do przelaczania miedzy sesjami sluza klawisze Alt-N. Parametr nazwa_maszyny moze oznaczac albo nazwe sesji albo nazwe hosta, ktore sa zwiazane jednoznacznie z internetowym adresem zdalnego komputera. Opisy komputerow zawierajace przyporzadkowanie nazw sesji i/lub nazw hostow ich IP-adresom, umieszczone sa w pliku konfiguracyjnym programu. 2.2 Komenda HELP Po otwarciu sesji dostepna jest komenda Help (po wcisnieciu klawiszy Alt-H), ktora wyswietla menu mozliwych w programie operacji (patrz tab.1.). Wyjscie z menu przez wcisniecie klawisza daje informacje ogolne o programie, a wcisniecie klawisza Enter powoduje wyswietlenie statusu programu (zajetosc pamieci). Powrot do sesji nastepuje po wcisnieciu klawisza Space-bar. Tab.1. Klawisze funkcyjne w programie NCSA Telnet. Alt-A add a session Alt-N next session Alt-M message screen Alt-E escape to DOS shell Alt-G graphics menu Alt-C toggle capture on/off Alt-R reset VT102 screen Alt-H this help screen Scroll Lock pause/restart screen (DO NOT use Ctrl-NumLock) Scroll Lock enter/exit scroll-back mode Alt-T start file transfer as if typed: ftp [internet address] Alt-I send my internet address to host as if typed Alt-S skip scrolling, jump ahead Alt-P change a parameter, one of: color, capture file name, backspace, session name, screen mode Alt-D dump screen to the Capture file Alt-F3 abort program completely. STRONGLY discouraged Alt-Y interrupt process Alt-O abort output Alt-Q are you there? Alt-U erase line Alt-K erase Kharacter Alt-W send internal FTP password Alt-X close connection HOME exit graphics mode Ctrl-HOME clear/enter graphics mode Alt-V rshell to host Alt-Z rlogin to host Alt-L last (previous) session Alt-MINUS script spawn/kill 2.3 Zakonczenie pracy Wyjscie z programu NCSA Telnet i powrot do DOS-u nastepuje automatycznie po zamknieciu wszystkich sesji. Jesli w czasie pracy na jednym ze zdalnych komputerow wystapi awaria lub sesja ulegnie zawieszeniu, nalezy uzyc klawiszy Alt-X, co spowoduje zamkniecie tylko tego polaczenia. Polaczenia z innymi komputerami nie beda zamkniete. Jesli wszystkie polaczenia zostana zablokowane, nalezy uzyc klawiszy Alt-F3, co spowoduje przerwanie pracy programu (patrz pkt 3.8) lub przeladowac system na swoim PC. 3. Zarzadzanie sesjami i srodowisko robocze NCSA Telnet 3.1 Linia statusowa Linia statusowa zajmuje 25-ty wiersz ekranu PC. W linii statusowej wyswietla sie status polaczen sesyjnych. Sesja biezaca znajduje sie zawsze w lewym rogu wiersza. Kazda sesja przedstawiona jest w postaci: atrybut polaczenia nazwa sesji Atrybutami polaczenia sa: * - polaczenie jest ustanawiane, # - biezace aktywne polaczenie, / lub \- przy nazwie nieaktywnej sesji, jesli przesylany jest do niej jakis komunikat. W linii statusowej widoczne sa maksymalnie 4 opisy sesji. Gdy sesja biezaca jest sesja z emulacja terminala 3270 (dalej zwana sesja 3270), w linii statusowej miesci sie mniej opisow sesji, poniewaz czesc linii statusowej wykorzystywana jest jako obszar informacji operatorskich. 3.2 Przelaczanie sesji Linia statusowa wskazuje aktywne sesje. Wcisniecie Alt-N powoduje przejscie do nastepnej sesji (pierwsza z prawej nazwa sesji za biezaca), co oznacza, ze ta nastepna sesja staje sie biezaca, jej nazwa zostaje umieszczona w lewym rogu linii statusowej, wyswietlony zostanie ekran tej sesji. Wszystkie znaki klawiatury sa przesylane do tej sesji. Wcisniecie klawiszy Alt-L powoduje przelaczenie do poprzedniej (ostatniej) sesji. 3.3 Przewijanie w tyl zawartosci ekranu (scroll-back) Klawisz Scroll Lock pelni podwojna role. Nie dopuszcza do wyswietlenia nowych wierszy nadchodzacego tekstu i wprowadza tryb przewijania ekranu w tyl. W trybie tym klawisze strzalek (w gore i w dol) i PgUp, PgDn sluza do przewijania tekstu na ekranie w tyl i w przod (do ostatniego wiersza przed wcisnieciem klawisza Scroll Lock). Wyjscie z trybu przewijania i przeladowanie obszaru roboczego programu nastepuje po ponownym wcisnieciu klawisza Scroll Lock. Liczba zapamietywanych wierszy jest ograniczona przez wielkosc pamieci w komputerze uzytkownika. Uzytkownik okresla liczbe wierszy w pliku konfiguracyjnym. 3.4 Monitorowanie pracy programu Po wcisnieciu Alt-M nastepuje przelaczenie na konsole komunikatow (monitorowania). Na ekranie wyswietlane sa informacje o ustanawianiu polaczenia, o bledach i ostrzezeniach, raportowanie transferu plikow przez FTP i rcp. Powrot do sesji nastepuje po wcisnieciu dowolnego klawisza. 3.5 Zamkniecie polaczenia Wcisniecie klawiszy Alt-X inicjuje procedure zamkniecia biezacej sesji. Po wcisnieciu Alt-X NCSA Telnet zada potwierdzenia lub zaniechania tej decyzji. Klawisze Alt-X nie powinny byc stosowane do normalnego zamykania sesji , bo nie zamykaja polaczenia od strony zdalnego komputera. Zamykanie polaczenia przez wcisniecie Alt-X stosuje sie najczesciej w przypadku , gdy polaczenie jest ustanawiane (atrybut przy nazwie sesji jest *), ale zdalny komputer nie odpowiada. 3.6 Operacja przechwytywania tekstu Tekst wyswietlany na ekranie moze byc przesylany do pliku na dysku lub na lokalna drukarke. Do wlaczenia/wylaczenia tej operacji sluza klawisze Alt-C. Wcisniecie klawiszy Alt-C jest sygnalizowane pojawieniem sie w linii statusowej napisu "Capture on" lub "Capture off". NCSA Telnet nie kasuje pliku z przechwyconym tekstem, tylko dopisuje do niego nowy tekst. Nazwa domyslna pliku jest "capfile". Nazwe pliku uzytkownik moze wyspecyfikowac w pliku konfiguracyjnym oraz zmieniac ja w czasie pracy w menu parametrow, dostepnym po wcisnieciu klawiszy Alt-P (patrz punkt 3.10). Aby moc skierowac zawartosc pliku z przechwyconym tekstem bezposrednio na drukarke, nazwa pliku musi byc prn (dla DOS-a jest to nazwa pliku kierowanego na drukarke). Jesli w czasie kierowania zawartosci pliku na drukarke, drukarka jest wylaczona lub wystapi brak papieru i pojawi sie komunikat Error , A(bort) R(etry) or I(gnore)? wowczas nalezy wcisnac klawisz R - wznowienie drukowania. Wcisniecie klawisza A powoduje przerwanie pracy programu (abort) i przerwanie wszystkich polaczen sieciowych. W tym samym czasie mozna realizowac operacje przechwytywania tekstu tylko w jednej sesji. Jesli operacja ta jest wlaczona w sesji drugoplanowej, a uzytkownik wciska klawisze Alt-C w sesji biezacej, NCSA Telnet wysyla komunikat o bledzie. Podobna do przechwytywania tekstu operacja jest kopiowanie zawartosci biezacego ekranu do pliku z przechwytywanym tekstem. Operacja ta jest realizowana po wcisnieciu klawiszy Alt-D. Jesli plik z przechwytywanym tekstem jest otwarty w innej sesji, wcisniecie klawiszy Alt-D bedzie ignorowane. Operacja przechwytywania tekstu nie jest dostepna w sesji 3270. W tym przypadku mozna skladowac zawartosci ekranow sesji 3270 do pliku z przechwytywanym tekstem przez wcisniecie klawiszy Alt-D . 3.7 Przeladowanie ekranu VT102 Wcisniecie klawiszy Alt-R czysci i ustawia wszystkie tryby zwiazane z biezacym wirtualnym ekranem VT102. 3.8 Przerwanie pracy programu Wcisniecie klawiszy Alt-F3 powoduje przerwanie pracy programu (abort). W wyniku dzialania tej komendy nastepuje koniec pracy NCSA Telnet i powrot do DOS-u. Komende te stosuje sie w przypadku, gdy z nieznanego powodu biezace polaczenie zostalo zawieszone (nie jest wcisniety Scroll Lock) i ani wcisniecie Alt-R (przeladowanie ekranu) ani Alt-X nie daje pozytywnego wyniku. Jesli w tym czasie byly otwarte inne sesje, to niektore z nich moga pozostawac w nieokreslonym stanie. 3.9 Przejscie do systemu DOS Po wcisnieciu Alt-E zawieszona zostaje komunikacja sieciowa, ale wszystkie polaczenia sa zabezpieczone. Uzytkownik moze realizowac pod DOS-em wiele komend, jak przeglad kartotek, edycja plikow, kompilacja programu. Powrot jest standardowy przez napisanie komendy exit. Korzystanie z programow, ktore rowniez pracuja w Ethernecie lub timerow, z ktorych korzysta NCSA Telnet powoduje przerwanie polaczen i przerwanie pracy programu. Przykladami programow, ktorych nie nalezy uruchamiac w czasie przejscia do DOS-u sa: SideKick, wszystkie programy sieciowe, NCSA Telnet, User FTP, format, FileCommand II. 3.10 Zmiana parametrow Po wcisnieciu Alt-P zostaja wyswietlone na ekranie opcje menu parametrow, przedstawione w tab.2. Opcje te umozliwiaja ustawienie na czas trwania danej sesji kolorow znakow i tla wraz z atrybutami: normalny, rewers, podkreslenie, migotanie i rozjasnienie. Uzytkownik moze zmienic te wartosci pol, ktore sa pokazane w rozjasnieniu.Przesuwanie kursorem od opcji do opcji umozliwiaja klawisze strzalka w gore/w dol oraz HOME i END. Klawisze strzalka w prawo/lewo umozliwiaja zmiane wartosci wskazanego parametru; wciskanie tych klawiszy powoduje wyswietlenie dopuszczalnych wartosci. Wartosci pol oznaczonych symbolem *>> uzytkownik moze zmienic przez wprowadzenie nowej nazwy po wcisnieciu klawisza ENTER. Wcisniecie klawisza F10 lub powoduje powrot do sesji, z zaniechaniem edycji parametrow. Tab.2. Menu parametrow ALT-P Parameter menu < Select parameters, F1 to accept, F10 to leave unchanged > ---------------Color setup and session parameters ----------------- Text: normal reverse underline Normal Foreground (nfcolor) - green Normal Background (nbcolor) - black Reverse Foreground (rfcolor) - black Reverse Background (rbcolor) - white Underline Foreground (ufcolor) - blue Underline Background (ubcolor) - black Use remote echo or local echo - Remote echo Backspace key sends - Delete Session name *> ahostname Terminal type - Vt102 and Tek4014 Wrap Lines - On ---------------Parameters which apply to all sessions-------------- Capture file name *> capfile Screen mode (for BIOS compatibility) - Direct to screen File transfer is - Enabled TN3270 Transparent data goes to - TekScreen Use arrows keys to select, Enter clears changeable field (*>) Opis parametrow: Kolory ekranu - Program umozliwia sterowanie ustawieniem atrybutow i wyswietlenie znakow na ekranie VT102. Kody komend przesylane sa na PC z nastepujacymi atrybutami: normalny, rewers, podkreslenie, migotanie i rozjasnienie oraz ich kombinacjami. Jesli zadane jest wyswietlenie normalne tekstu, w rewersie lub z podkresleniem, uzytkownik moze okreslic, jakie maja byc kolory tekstu i tla. Kolory sa: czarny, niebieski, zielony, kobalt, czerwony, karmazynowy, zolty i bialy. Jesli zada sie atrybutow migotania lub rozjasniania, NCSA Telnet dodaje je do wybranych przez uzytkownika kolorow. Uzycie wartosci pisanych duzymi literami BLACK, BLUE itd. w kolorze znaku ustawia bit rozjasnienia, w kolorze tla - bit migotania. Po kazdej zmianie koloru, tekst w piatym wierszu ekranu wyswietla sie z odpowiednim atrybutem, tak, jak bedzie pokazany w emulacji VT102. Dla komputerow z karta monochromatyczna, na ekranie PC zamiast koloru niebieskiego bedzie widoczne podkreslenie. Atrybuty migotania i rozjasniania z ekranu VT102 sa znakami migotania i rozjasniania na ekranie PC. Zdalne echo i lokalne echo - Kiedy czas odpowiedzi z sieci jest dlugi np. w transmisji satelitarnej, uzytkownik moze ustawic wartosc tego parametru na lokalne echo (tryb liniowy); wowczas wszystkie znaki z klawiatury beda buforowane przez NCSA Telnet i przesylane do hosta w jednym pakiecie po wcisnieciu klawisza ENTER . Na lokalnym buforze dopuszczalne sa dzialania: -CTRL-U kasuje lokalny bufor, -Backspace (CTRL-H) kasuje nowo dodany znak do lokalnego bufora, -Tab(CTRL-I) zmusza NCSA Telnet do przeslania buforu lokalnego (ze znakiem tabulacji), -wszystkie inne znaki sterujace wyswietlane sa jako echo na ekranie ze znakiem ^ i zmuszaja NCSA Telnet do przeslania lokalnego bufora z wlaczonym znakiem sterujacym, -klawisze strzalek i inne niedrukowalne znaki ASCII, np. znak ESC, zmuszaja NCSA Telnet do przeslania lokalnego bufora wraz z tymi znakami, -w trybie liniowym nie mozna przeslac do hosta CTRL-U lub Backspace. W trybie pelnoekranowym wymagany jest tryb zdalne echo, rowniez wiekszosc hostow wymaga tego trybu. Kiedy nie jest wymagany tryb pelnoekranowy , wowczas tryb liniowy moze okazac sie bardziej efektywny. Funkcja klawisza Backspace - NCSA Telnet automatycznie zamienia wcisniecie klawisza Backspace na kod DELETE. W menu parametrow mozna dokonac zmiany domysnej translacji. Wartosc tego parametru mozna wyspecyfikowac rowniez w pliku konfiguracyjnym. Zmiana nazwy sesji - Uzytkownik moze zmienic nazwe biezacej sesji. Nazwa sesji nie moze byc dluzsza niz 14 znakow (pozostale znaki beda obcinane). Zmiana typu terminala - Domyslnym typem terminala jest VT102 i Tektronix 4014. Mozliwe jest nastepujace ustawienie tego parametru: -terminal VT102 i graficzny Tektronix 4014, -tylko VT102; komendy graficzne sa ignorowane, -terminal TTY. Nie mozna ustawic typu terminala na 3270, gdyz zdalny host musi negocjowac zadanie emulacji 3270. Zmiana nazwy pliku z przechwytywanym tekstem - Uzytkownik moze zmienic biezaca nazwe pliku z przechwytywanym tekstem z domyslnej "capfile" lub wyspecyfikowanej w pliku konfiguracyjnym na inna, zgodna z zasadami nazw plikow w PC-DOS. Tryb transferu pliku - Ten parametr pozwala uzytkownikowi zablokowac lub odblokowac mozliwosc transferu pliku, zarowno za pomoca FTP, jak i rcp. Wybor wartosci Disabled powoduje zablokowanie mozliwosci transferu, wybor Enabled powoduje restart serverow FTP i rcp. Domyslny tryb transferu mozna ustawic w pliku konfiguracyjnym. Tryb ekranu - Dla pakietow Topview lub Microsoft Windows wymagany jest tryb kompatybilny z tymi pakietami (pisanie skierowane bezposrednio na ekran powoduje efekt sniezenia ekranu). Zwykle tryb ten ustawiany jest w pliku konfiguracyjnym w opcji BIOS. 4. Transfer pliku Do przesylania plikow miedzy PC a sieciowym hostem wykorzystywane sa dwa rodzaje serverow transferu: FTP i rcp. Transfery plikow odbywaja sie w tym samym czasie co inne sesje, wobec tego w czasie trwania transferu mozna korzystac z innych funkcji programu, takich jak dolaczanie nowych sesji, przelaczanie miedzy sesjami, zmiana parametrow. Nie mozna inicjowac innego transferu (nastepne zadanie FTP bedzie ignorowane) i konczyc prace programu. Informacje o przebiegu transferu zarowno FTP jak i rcp, sa dostepne na konsoli monitorowania (Alt-M). FTP wysyla nastepujace informacje: -czas zainicjowania transferu, -adres sieciowy lub nazwa zdalnego komputera, ktory zainicjowal polaczenie, -nazwa uzytkownika, ktory otwiera polaczenie, jesli wykonuje komende USER, -nazwy zbiorow, ktore byly transferowane do/z lokalnego dysku, -czas zakonczenia transferu. Rcp dostarcza informacji o rozpoczeciu i zakonczeniu transferu. 4.1 Transfer pliku za pomoca FTP W rozdziale tym przedstawiono opis transferu pliku miedzy stacja robocza a sieciowym hostem. Opis transferu miedzy sieciowymi hostami nie jest przedstawiony w niniejszym opracowaniu, potencjalny uzytkownik musi siegnac do opisow implementacji FTP w poszczegolnych systemach, np. VMS, VM, UNIX. Zalozenia: -komputer host musi miec zaimplementowany FTP, -transfer pliku nie moze byc zablokowany ani w parametrach pliku konfiguracyjnego (nie moze byc ftp=no), ani w menu parametrow na czas trwania pracy programu (nie moze byc File Transfer Mode=disable). Transfer pliku za pomoca FTP nalezy stosowac w nastepujacych sytuacjach: -transfer plikow tekstowych z PC do hosta, poniewaz FTP automatycznie zamienia znaki end-of-line w plikach tekstowych z CR LF (w PC-DOS) na LF w UNIX-owych hostach, -przy nieznajomosci systemu operacyjnego hosta, poniewaz FTP nie wymaga znajomosci komend hosta i struktury kartotek. Wywolanie FTP: Do zainicjowania polaczenia FTP miedzy hostem a PC sluzy komenda ftp IP-adres_PC Wowczas pojawia sie zaproszenie do wprowadzenia nazwy uzytkownika i hasla. Jesli NCSA Telnet zostal skonfigurowany z plikiem z haslami, wowczas nazwa uzytkownika i haslo sa obowiazkowe i nalezy je wprowadzic, jesli nie, nalezy wcisnac klawisz ENTER. Jesli w pliku konfiguracyjnym parametr passfile="nul", to haslo na wlasny PC jest przesylane na ekran przez program po wcisnieciu ALT-W. Komenda ftp IP-adres_wlasnego_PC bedzie przeslana na ekran po wcisnieciu ALT-T. Wcisniecie ALT-I powoduje wyswietlenie samego IP-adresu wlasnego PC. Komendy FTP Opisy komend FTP dla kazdego z hostow sa przedstawione w dokumentacjach tych maszyn. Krotkie opisy komend sa dostepne po wprowadzeniu komendy Help po otwarciu polaczenia FTP. W tab. 3. przedstawiono podstawowe komendy i ich funkcje. Komendy te sa wspolne dla wiekszosci hostow, np. z systemem UNIX lub VM, w nawiasie podano nazwy komend dla systemu VMS (np. na komputerze mikroVAX). Tab.3. Podstawowe komendy FTP. Komenda Akcja ascii (set type ascii) ustawia tryb do transferu plikow tekstowych (tryb ASCII). Tryb domyslny. binary (set type image) ustawia tryb do transferu plikow binarnych lub graficznych. cd path (set def path) ustawia nowa domyslna kartoteke na PC. close (disconnect) zamkniecie polaczenia. dir (dir) wyswietla nazwy plikow w domyslnej kartotece na PC. get filename (get filename) przesylanie pliku z PC do hosta. help (help) wyswietla liste komend FTP. open (connect) otwarcie polaczenia. put filename (put filename) przesylanie pliku z hosta do PC. pwd (show def) wyswietlenie nazwy biezacej kartoteki. quit (exit) wyjscie z FTP. Na wielu telnetowych hostach mozna realizowacjednoczesne przesylanie wielu plikow za pomoca jednej komendy mget lub mput. Uwaga: Podczas transferu wielu plikow na UNIX-owym hoscie, komenda mget dodaje znak powrotu karetki do transferowanych plikow (co nie stanowi problemu dla plikow tekstowych, tylko dla binarnych). 4.2 Transfer pliku za pomoca rcp Server rcp programu NCSA Telnet realizuje transfer plikow miedzy UNIX-owymi hostami oraz miedzy systemem UNIX a PC. W rozdziale przedstawiono opis transferu pliku miedzy PC a sieciowym UNIX-owym hostem. Opis transferu miedzy UNIX-owymi hostami nie jest przedstawiony w niniejszym opracowaniu i potencjalny uzytkownik musi siegnac do opisu rcp w systemie UNIX. Uwaga: Server rcp programu NCSA Telnet nie realizuje opcji -r do transferu struktur kartotek. Rcp nie moze wykonac translacji end-of-line zadanej dla plikow tekstowych, wobec tego powinien byc stosowany tylko do transferu plikow binarnych. Internetowy adres i nazwa maszyny dla kazdego PC musza byc umieszczone w pliku /etc/hosts/ w systemie UNIX. Komendy rcp Kopiowanie pliku z PC do UNIX-a: rcp nazwa_PC:nazwa_pliku nazwa_uniksowego_pliku Kopiowanie pliku z UNIX-a na PC: rcp nazwa_uniksowego_pliku nazwa_PC:nazwa_pliku Przyklad: PC --> UNIX Komenda transferu pliku o nazwie zb1 z PC nazwanego STUD do biezacej kartoteki w UNIX-ie (wskazanej przez kropke . ). rcp STUD:zb1 . Przyklad: UNIX --> PC Komenda transferu pliku o nazwie zb1 z kartoteki biezacej w UNIX-ie do kartoteki c:\us\stud na PC o nazwie STUD. rcp zb1 STUD:/us/stud/zb1 Komendy transferu wielu plikow jednoczesniez wykorzystaniem znaku * zastepujacego ciag znakow musza miec postac: rcp STUD:zb\*.\* . lub rcp "STUD:zb*.*" . 5. Instalacja i konfiguracja 5.1 Pliki podstawowe dla NCSA Telnet Dla standardowej konfiguracji NCSA Telnet wymagane sa trzy pliki: - procedura uruchomienia programu NCSA Telnet, np. telnet.bat - glowny modul programu, np. tn.exe lub tn3270.exe - plik konfiguracyjny, np. config.tel. Telnet.bat Plik telnet.bat jest procedura inicjujaca wykonywanie programu NCSA Telnet. Plik umieszczony jest w kartotece glownej, dostepnej z wszystkich innych. Plik zawiera lokalizacje modulu glownego i pliku konfiguracyjnego. Kazda zmiane w lokalizacji tych plikow wprowadzamy do pliku telnet.bat za pomoca standardowego edytora. Tn.exe Jest glownym modulem systemu NCSA Telnet. Moze byc umieszczony w dowolnej kartotece. Config.tel Plik konfiguracyjny, ktory zawiera IP-adres stacji roboczej uzytkownika, wymagania sprzetowe i inne informacje o sieci. Przyklad konfiguracji Niech pliki tn.exe i config.pac znajduja sie w podkartotece \tn3270. Plik telnet.bat moze miec postac: c:\tn3270\8003pkdr /b:300/ r:d000 /i:5 c:\tn3270\tn -h c:\tn3270\config.pac %1 %2 %3 %4 Pierwszy wiersz pliku zawiera lokalizacje drivera karty sieciowej i parametry zwiazane z tym urzadzeniem. Drugi wiersz zawiera lokalizacje programu tn oraz po nazwie opcji -h lokalizacje pliku konfiguracyjnego. Parametry obowiazkowe pliku konfiguracyjnego myip= Unikalny adres internetowy. netmask=255.255.255.0 Maska podsieci. hardware= Nazwa drivera karty sieciowej. Wiekszosc urzadzen zada podania wartosci ioaddr oraz address. video= Rodzaj karty video (cga, ega, hercules,no9). Parametr obowiazkowy w opcji graficznej programu. gateway=1 Jesli do polaczenia z innymi sieciami wykorzystywane sa gateway'e to co najmniej jeden komputer musi byc wyznaczony na gateway'a. Opcje wiersza komend Zaladowanie i uruchomienie telneta nastepuje po wprowadzeniu w wierszu komend komendy c:\>telnet [opcje] [maszyna1, maszyna2...] Wiele opcji wiersza komend jest wlaczonych do pliku telnet.bat, inne uzytkownik moze dolaczyc w czasie uruchamiania programu. Lista opcji: -? Po wprowadzeniu komendy telnet -? (lub tn -? ) wyswietlona zostaje informacja o opcjach wiersza komend telnet [-s] [-t] [-e'config-data] [-c color] [-h hostfile] [-l numfile] [-n] [-d saver-delay] [machinename] Dokladne informacje o opcjach mozna uzyskac wprowadzajac komende tn ? -c color Ustawia domyslne kolory dla ekranow. -h hostfile Okresla lokalizacje pliku konfiguracyjnego. Jesli plik konfiguracyjny nie jest specyfikowany w pliku telnet.bat lub wprowadzony w opcji -h w wierszu komend , to musi byc nazwany config.tel i musi znajdowac sie w kartotece, w ktorej uruchamiany jest telnet. -s Wprowadza tryb servera NCSA Telnet. -t Wprowadza tryb kompatybilny z pakietem typu windows. -l numlines Specyfikacja liczby wierszy na ekranie. -n Powoduje, ze telnet nie przelacza trybu video w przypadku, gdy wprowadzona zostala liczba wierszy -l 43 lub -l 35 i komputer PC ma karte EGA. 5.2 Plik konfiguracyjny Plik konfiguracyjny zawiera informacje o lokalnych parametrach, takich jak: typ ekranu graficznego PC, numer internetowy PC itp. oraz liste dostepnych hostow i opcjonalnie dla kazdego z hostow odpowiednie parametry sieciowe. Plik konfiguracyjny dostepny jest tylko raz w czasie inicjowania programu i wartosci parametrow zostaja umieszczone w pamieci. Syntaktyka opisu parametrow Plik konfiguracyjny jest lista slow kluczowych i wartosci tych slow. Jest wiele mozliwych formatow i ogranicznikow. Ogranicznikami sa: znak dwukropka (:), znak srednika (;), znak rownosci (=) i wszystkie znaki spacji do konca wiersza. Komentarz poprzedzony jest znakiem # i zajmuje miejsce od tego znaku do konca wiersza. Mozna stosowac wiele roznych formatow w tym samym pliku. Przyklad Przedstawione nizej przyklady opisuja komputer z takimi samymi parametrami, ale w roznych formatach i z roznymi ogranicznikami. 1. name=ci3 #pole komentarza do konca wiersza -> host=ci3ux hostip=156.17.10.3 2. name=ci3; host ci3ux: hostip="156.17.10.3" 3. name ci3 host=ci3ux: hostip:156.17.10.3 Parametry informacyjne PC Pierwsze parametry pliku charakteryzuja srodowisko PC: rodzaj drivera sieciowego i parametry z nim zwiazane, nazwy plikow wyjsc graficznych, informacje o konfiguracji sieci. Lista parametrow: myip= IPadres PC, pole obowiazkowe. netmask=255.255.255.0 Maska podsieci dla lokalnej sieci uzytkownika. arptime= Timeout lokalny podsieci. domain="ci-pwr.wroc.edu.pl" Domyslny przyrostek okreslajacy domene. domainlist= Lista domyslnych przyrostkow okreslajacych poddomeny. domaintime= Timeout dla jednej proby odwolania sie do servera nazw domen. domainretry= Maksymalna liczba zapytan (odwolan) do servera nazw domen. tek=yes Wlaczenie/wylaczenie funkcji emulacji graficznego terminala Tektronix. Tek=no - uniemozliwienie emulacji graficznej. video=ega Emulacja graficzna Tektronix 4014 w NCSA Telnet jest zrealizowana dla roznych urzadzen video: karta hercules, cga, ega, no9. Ustawienie video=auto powoduje automatyczne okreslenie karty przez program NCSA Telnet. bios=no NCSA Telnet ma dwa tryby pisania na ekran. Jeden to pisanie bezposrednio skierowane na ekran (bios=no). Drugi wykorzystuje BIOS (bios=yes) i zapewnia kompatybilnosc NCSA Telnet z pakietami typu windows. hardware= Rodzaj drivera karty sieciowej dla PC. oraz parametry zwiazane z rodzajem drivera: interrupt ioaddr address ftp=yes Wlaczenie/wylaczenie servera FTP, domyslnie jest yes. rcp=yes Wlaczenie/wylaczenie servera rcp, domyslnie jest yes. capfile= Specyfikacja pliku z przechwytywanym tekstem. Nazwa domyslna pliku capfile. capfile=prn Plik z przechwytywanym tekstem ma byc kierowany bezposrednio na drukarke. Parametry zwiazane z emulacja terminala graficznego: hpfile psfile tekfile passfile= Specyfikacja pliku z nazwami uzytkownika FTP i haslami. Nie ma nazwy domyslnej pliku. Jesli plik jest wyspecyfikowany, FTP zada nazwy uzytkownika i hasla przy kazdej probie nawiazywania polaczenia FTP. Mozna rowniez ustawic passfile="nul". Jest to zabezpieczenie plikow z wlasnego PC przed dostepem do nich z innego komputera PC w czasie sesji FTP. W chwili zadania przez server FTP nazwy uzytkownika i hasla, nalezy wprowadzic dowolna wartosc i wcisnac klawisz Alt-W. Uwaga : Jesli w pliku konfiguracyjnym wyspecyfikowana jest nazwa nieistniejacego pliku, nie mozna w ogole nawiazac polaczenia FTP z tym PC, nawet uzywajac klawiszy Alt-W. tnmode= Ustawienie trybu zwiazane z emulacja terminala 3270. Mozliwe sa ustawienia: auto - automatyczne przelaczenie w tryb pelnoekranowy 3270 flagged - przelaczenie w tryb 3270 mozliwe tylko dla tych hostow z pliku konfiguracyjnego, dla ktorych zmienna CRMAP=FLAGGED notflagged - odwrotnie do powyzszej wartosci off -uniemozliwienie wprowadzenia trybu 3270 (tylko emulacja terminala wierszowego) map3270= Specyfikacja nazwy pliku keymap dla 3270, o ile uzytkownik nie chce domyslnego pliku keymap. Uzytkownik moze wygenerowac wlasny plik keymap za pomoca pliku makemap.bat. Uzytkownik moze wprowadzic opis parametrow dla zero lub wiecej hostow. Dla kazdego opisywanego hosta mozna specyfikowac parametry: color, backspace, scrollback, connection timeout i inne. Parametry nastepujace po slowie kluczowym name (az do nastepnego slowa kluczowego name) dotycza tej samej sesji. name= Nazwa sesji, ktora uzytkownik chce widziec w linii statusowej w czasie polaczenia. host= Nazwa hosta lub wartosc alternatywna do wartosci parametru name. Parametr name jest obowiazkowy, parametr host opcjonalny. Jesli uzytkownik w komendzie telnet wprowadzi nazwe hosta, to name=host. Jesli wprowadzone beda oba parametry, to przy nawiazywaniu polaczenia mozna poslugiwac sie zamiennie obydwoma. hostip= Numer internetowy hosta. Jesli parametr nie jest wprowadzony, to do servera nazw domen bedzie skierowane pytanie o IP-adres danego hosta. Adresy internetowe gateway'a i serverow nazw domen sa obowiazkowe. copyfrom= Wartoscia parametru jest nazwa poprzednio opisanej sesji. Umieszczenie parametru powoduje, ze wszystkie niewyspecyfikowane parametry beda kopiowane z opisu tej sesji. gateway=1 Parametr okresla, ze dany host jest gateway'em. Slowo kluczowe hostip jest obowiazkowe. Liczba gateway'ow musi zaczynac sie od 1 i zwiekszac kolejno o 1. nameserver=1 Parametr okresla, ze dany host jest serverem nazw domen. Slowo kluczowe hostip jest obowiazkowe dla tego hosta. Liczba serverow nazw domen musi zaczynac sie od 1 i zwiekszac kolejno o 1. nfcolor=whitenormal, foreground nbcolor=blacknormal, background rfcolor=blackreverse, foreground rbcolor=whitereverse, background ufcolor=blueunderline, foreground ubcolor=blackunderline, background Ustawienie kolorow ekranu PC dla danej sesji. Wartosci tych parametrow mozna zmieniac w czasie trwania sesji (tylko na czas sesji) za pomoca menu parametrow dostepnego po wcisnieciu klawiszy Alt-P (patrz punkt 3.10). scrollback=100 Liczba wierszy dla realizacji funkcji przewijania w tyl dla tej sesji. Wiadomo, ze scrollback zajmuje co najmniej 86 bajtow na przechowanie wiersza. Moze byc rozna liczba wierszy scrollback dla kazdej sesji. Uzytkownik moze rozsadnie zaplanowac liczbe wierszy scrollback, zeby oszczednie gospodarowac pamiecia. Dla trybu 3270 nalezy ustawiac mala liczbe scrollback dla tych hostow z systemem VM, z ktorymi uzytkownik bedzie nawiazywac polaczenie. clearsave=yes Gdy ekran jest czyszczony, wiersze sa zapamietane w regionie scrollback. Ustawienie clearsave=no powoduje, ze tekst nie bedzie zapamietywany. erase=delete Mozliwosc ustawienia translacji backspace dla danego hosta. Mozna ustawic erase=delete lub erase=backspace. crmap=4.3BSDCRNUL Specjalna opcja zgodnosci z 4.3 BSD UNIX. Domyslnie jest crmap=crlf; podczas wcisniecia klawisza ENTER przesylane jest CR LF. duplex=half Ten parametr wprowadza sie tylko dla hostow, ktore negocjuja tryb nie-echo. contime=10 Timeout polaczenia w sekundach. Dla wolnych lub przeciazonych sieci wartosc ta powinna byc wieksza. retrans=7 Timeout poczatkowy retransmisji w 18-tych czesciach sekundy. mtu=512 Maksymalny rozmiar wyjsciowego pakietu danych (1-1024 bajtow). maxseg=512 Maksymalny rozmiar wejsciowego pakietu danych. rwin=512 Maksymalny rozmiar odbieranego okna w protokole TCP. Przyklad pliku konfiguracyjnego myip=10.0.0.51 netmask=255.255.255.0 domain="ci-pwr.wroc.edu.pl" arptime=10 hardware=packet interrupt=5; ioaddr=60; address=0 passfile="c:\tn3270\ochronka" tnmode=auto name=ci3; host=ci3ux; hostip=156.17.10.3 name=ibm; host=plwrtu11; hostip=156.17.5.11 name=mvax; host=mvax; hostip=156.17.5.1 name=novell2 gateway=1; host=novell2; hostip=156.17.13.1 name=obl1 nameserver=1; host=obl1; hostip=156.17.1.1 contime=20 retrans=7 5.3 Poszukiwanie nazwy domeny Kiedy NCSA Telnet nie moze znalezc jakiejs nazwy hosta w pliku konfiguracyjnym, to moze znalezc ja majac IP-adres, poprzez server nazw domen. Porzadek poszukiwania domeny 1. Nazwa jest poszukiwana jako nazwa sesji w pliku konfiguracyjnym. 2. Nazwa jest poszukiwana jako nazwa hosta w pliku konfiguracyjnym. 3. Nazwa przesylana jest w zapytaniu o domene do pierwszego servera nazw. 4. Jesli czas oczekiwania na zadanie domeny jest przekroczony, pytanie jest powtarzane, ale do innego servera nazw. To postepowanie jest powtarzane, az do osiagniecia maksymalnej liczby prob albo do chwili przeslania odpowiedzi. 5.4 Zabezpieczenie FTP Obecnosc slowa kluczowego passfile w pliku konfiguracyjnym umozliwia zabezpieczenie plikow PC przed niepowolanym dostepem z zewnatrz w czasie sesji FTP. Jesli uzytkownik posiada plik z haslami, server FTP uniemozliwi nawiazanie polaczenia FTP bez poprawnej nazwy uzytkownika i hasla. Kazdy PC moze miec kilka nazw uzytkownika z indywidualnymi haslami dla kazdego uzytkownika. Hasla w pliku sa zaszyfrowane. Do utworzenia pliku z haslami lub wprowadzenia zmian w istniejacym sluzy program Telpass. Program ten powinien byc umieszczony w podkartotece, w ktorej znajduje sie plik config.tel; uruchamia sie go komenda telpass nazwa_pliku gdzie parametr nazwa_pliku oznacza nazwe pliku z haslami. Dla lepszego zabezpieczenia mozna ustawic w pliku konfiguracyjnym passfile="nul". Wowczas uzytkownik moze otworzyc polaczenie FTP miedzy zdalnym hostem a swoim PC, tylko pracujac na tym PC, a haslo dostepne jest po wcisnieciu klawiszy Alt-W. 5.5 Uwagi o kompatybilnosci Ping NCSA Telnet odpowiada na zadanie ping (pytanie od innych komputerow, czy komputer uzytkownika jest polaczony z nimi online). VT102 Emulator VT102 jest prawie kompletny, nie emuluje tylko znakow podwojnej szerokosci i wysokosci, trybu VT52, trybu 132 kolumnowego. Do emulatora wlaczone sa znaki tabulacji, znaki graficzne, tryb klawiatury i atrybuty znakow. Programy TSR (Terminate and Stay Resident) Programy takie jak SideKick nie powoduja przerwania pracy NCSA Telnet, ale zawieszaja mozliwosc sieciowej komunikacji, kiedy program TSR jest aktywny. Kiedy sieciowa komunikacja jest zawieszona albo z powodu przejscia do DOS-u albo przez aktywnosc programu TSR, po uplywie okolo 1 minuty moze nastapic przerwanie pracy na PC. W przedzialach czasu krotszych niz 30 sekund, nie ma tej mozliwosci. Ograniczenia Limit sesji dla NCSA Telnet wynosi 20. Po przekroczeniu tej liczby NCSA Telnet moze przekroczyc pamiec. Nie mozna po uruchomieniu trybu wierszowego przelaczyc sie na tryb pelnoekranowy. Mozliwe jest tylko jedno polaczenie w trybie 3270 w czasie. Dodatek A. Odwzorowanie klawiatury terminali VT100 na klawiature IBM PC Specjalne klawisze terminala VT100 sa odwzorowane w nastepujacy sposob: VT100 PC RETURN ENTER DELETE BACKSPACE BACKSPACE CTRL-BACKSPACE LINE FEED CTRL-ENTER Keypad ENTER F10 Keypad . DEL Keypad - F5 Keypad , F6 Keypad 0 INS Keypad 0 do keypad 9 Alt-0 do Alt-9 PF1 do PF4 F1 F4 Dodatek B. Odwzorowanie klawiatury terminali IBM 3270 na klawiature IBM PC IBM 3270 PC NEW LINE (NL) Ctrl-Enter Tab -> Tab Tab <- Shift-Tab E EOF End E INP Ctrl-End PF1 do PF10 F1 do F10 PF11 do PF20 Shift-F1 do Shift-F10 PF21 do PF24 Ctrl-F1 do Ctrl-F4 PA1(P1) PageUp PA2(P2) PageDown PA3(P3) Ctrl-PageDown ->fast Ctrl -> <-fast Ctrl <- Test req Ctrl-t Reset Ctrl-r Clear Ctrl-Home Dup Ctrl-u Field Mark Ctrl-y Dodatek C. Programy pomocnicze Programy pomocnicze standardowo korzystaja z pliku konfiguracyjnego o nazwie config.tel i drivera pakietowego odpowiedniego dla danej karty sieciowej komputera PC. Przed uruchomieniem ktoregokolwiek programu musi byc uruchomiony driver pakietowy. Ftpbin Jest to klient FTP. Program ten umozliwia transfer plikow miedzy zdalnym hostem (bez otwierania na nim sesji) lub komputerem PC a komputerem PC uzytkownika. Uruchomienie za pomoca komendy ftpbin hostname gdzie parametr hostname moze oznaczac nazwe sesji, nazwe hosta lub adres internetowy zdalnego komputera lub komputera PC. Wprowadzenie komendy uruchomienia programu inicjuje polaczenie FTP z danym komputerem i pojawia sie zaproszenie do wprowadzenia nazwy uzytkownika i hasla. W przypadku wprowadzenia komendy bez parametrow nalezy w wierszu zaproszenia wprowadzic komende open z parametrem hostname ftp> open hostname Lista komend FTP jest wyswietlana po wprowadzeniu komendy help lub komendy ? , a krotki opis poszczegolnych komend uzyskuje sie wprowadzajac: help nazwa_komendy Uwaga: Przed i po uruchomieniu programu nalezy wykonac komende cls - czyszczenie ekranu, poniewaz program nie realizuje tej funkcji. Finger Jest to modul pokazujacy informacje o aktywnych uzytkownikach w odleglym systemie UNIX. Uruchomienie za pomoca komendy finger [opcje] @hostname gdzie parametr hostname moze oznaczac nazwe sesji, nazwe hosta lub adres internetowy zdalnego komputera z systemem UNIX. Opcje: -h filename nazwa pliku konfiguracyjnego, nazwa standardowa jest config.tel -t ## ustawienie timeout-u (domyslnie 300) -l (-w) rodzaj formatu wyswietlanej informacji: l-dlugi, w-skrocony user nazwa uzytkownika; informacja dotyczy tylko tego uzytkownika Rexec Jest to program umozliwiajacy wykonanie niektorych pojedynczych komend UNIX-a w odleglym systemie bez nawiazywania sesji. Uruchomienie za pomoca komendy rexec [-h filename] host command gdzie -h filename nazwa pliku konfiguracyjnego, nazwa standardowa jest config.tel host nazwa sesji, nazwa hosta lub adres internetowy hosta z systemem UNIX, w ktorym ma byc wykonana komenda command komenda do wykonania (np.who,ls) Setclock Jest to program synchronizujacy czas na komputerze PC uzytkownika (stacja robocza) z czasem na odleglym komputerze z systemem UNIX. Uruchomienie za pomoca komendy setclock [-h filename] hostname gdzie -h filename nazwa pliku konfiguracyjnego, nazwa standardowa jest config.tel hostname nazwa sesji, nazwa hosta lub adres internetowy hosta, z ktorego czasem ma byc zsynchronizowany czas na stacji roboczej uzytkownika.