I N F O R M A T O R N R 13 Kwiecien 1994 CENTRUM INFORMATYCZNE POLITECHNIKI WROCLAWSKIEJ INSTRUKCJA UZYTKOWA OPROGRAMOWANIA SYSTEMU NCSA TELNET - WERSJA UZUPELNIAJACA Lidia Skoczylas 1. Wstep. W niniejszym opracowaniu przedstawiono informacje dotyczace uslugi telnet. Telnet umozliwia dialogowy dostep ze stacji roboczej do odleglych komputerow w sieci INTERNET pracujacej w protokole TCP/IP. W usludze tej wykorzystano moduly systemu NCSA Telnet wersja 2.2TN/TC-E1, opracowanego przez National Center for Supercomputing Applications na University of Illinois w Urbana-Champaign. Oprogramowanie to jest powszechnie dostepne (typu "public domain"). Produkt NCSA Telnet dostarcza nastepujacych uslug: - emulacja terminali VT102, TN3270, Tektronix 4014, - mozliwosc rownoleglej pracy w wielu sesjach i na wielu hostach (maksymalnie 20 polaczen), - transfer zbiorow - standardowy FTP (File Transfer Server), - rcp (remote copy server) w sesjach na UNIX-owych hostach, - mozliwosc przechwytywania tekstu do pliku na dysku lub na drukarke, - mozliwosc zatrzymywania sesji i przejrzenia poprzednich ekranow, - mozliwosc pelnego wykorzystania kolorow PC. Instrukcja dotyczy oprogramowania zainstalowanego w sieci Novell Centrum Informatycznego Politechniki Wroclawskiej oraz lokalnej instalacji na komputerach podlaczonych do sieci Internet. 2. Uruchomienie telneta i zakonczenie pracy. W Centrum Informatycznym system NCSA Telnet zostal zainstalowany w sieci Novell w katalogu G:\INTERNET. Glowny modul tego systemu nosi nazwe tn3270.exe. W katalogu jest rowniez standardowy plik konfiguracyjny CONFIG.TEL zawierajacy informacje o parametrach oraz liste dostepnych hostow i opcjonalnie dla kazdego z hostow odpowiednie parametry sieciowe. Jezeli uzytkownik chce korzystac z wlasnego pliku konfiguracyjnego - musi nazwac go CONFIG.TEL i umiescic w katalogu, z ktorego wywoluje usluge telnet. Przed wywolaniem uslugi nalezy uruchomic programy: lsl.com, sterownik karty sieciowej z pakietu DOS ODI, ipxodi.com, netx.com. W tym celu nalezy skorzystac z pliku NET.BAT z odpowiednim parametrem. Po otwarciu sesji w sieci Novell oprogramowanie uslugi telnet uruchamia sie komenda telnet, ewentualnie z parametrami (do czterech) z katalogu uzytkownika. Wywolanie tej komendy powoduje uruchomienie programow: odipkt.com, tn3270.exe i termin.com. Przyklad uruchamiania telneta w wersji sieciowej C:\>net 2 F:\LOGIN>login nazwa_uz Enter your password:__________ F:\nazwa_uz\ telnet [lista-adresow] gdzie nazwa_uz - identyfikator uzytkownika sieci Novell, password - haslo uzytkownika, Uzytkownik moze miec oprogramowanie telneta zainstalowane lokalnie na wlasnym komputerze. W takim przypadku wraz z uruchomieniem telneta nalezy uruchomic programy: pakietowego sterownika karty sieciowej, tn3270.exe i termin.com. Mozna skorzystac z pliku telnet.bat, ktory uruchamia te programy i program tn3270.exe. Przyklad uruchamiania telneta w wersji lokalnej C:\>telnet [lista-adresow] Parametrami komendy sa nazwy hostow lub nazwy sesji z pliku konfiguracyjnego, pelne nazwy internetowe lub ich adresy w notacji kropkowo-dziesietnej. W przypadku wprowadzenia komendy w postaci bez parametrow: telnet, nalezy potem wcisnac klawisze Alt-A (nawiazanie kolejnego polaczenia) i w wierszu zaproszenia TELNET> wprowadzic parametr - adres zdalnego komputera. Zwykle polaczenie jest nawiazane od razu i pojawia sie zaproszenie do otwarcia sesji. Nalezy wowczas wprowadzic nazwe uzytkownika i haslo. Gdy w komendzie uruchomienia zostalo podanych kilka parametrow, wtedy nalezy mozliwie szybko (ze wzgledu na time-out) otwierac kolejne sesje. Do przelaczania miedzy sesjami sluza klawisze Alt-N. Wyjscie z programu i powrot do DOS-a nastepuje automatycznie po zamknieciu wszystkich sesji. Jesli w czasie pracy na jednym ze zdalnych komputerow wystapi awaria lub sesja ulegnie zawieszeniu, nalezy uzyc klawiszy Alt-X, co spowoduje zamkniecie tylko tego polaczenia. Polaczenia z innymi komputerami nie beda zamkniete. Jesli wszystkie polaczenia zostana zablokowane, nalezy uzyc klawiszy Alt-F3, co spowoduje zakonczenie pracy programu. W korzystaniu z uslug telneta zainstalowanego w sieci Novell czy lokalnie nie ma w zasadzie roznicy. Jednakze uzytkownik lokalnej wersji telneta musi byc administratorem tego zasobu. Wiaze sie to z takimi czynnosciami jak: - zabezpieczenie zasobow wlasnego komputera przed niepowolanym dostepem w czasie sesji FTP, - aktualizacja zawartosci pliku konfiguracyjnego (np. dolaczanie opisu nowych hostow) - ew. wymiana wersji programu telnet na inna. Z drugiej strony, dostep do uslugi telnet w wersji sieciowej jest mozliwy tylko w czasie pracy serwera sieci Novell. 3. Ochrona plikow przed niepowolanym dostepem. Ochrona plikow na wlasnej stacji roboczej przed niepowolanym dostepem z zewnatrz w czasie korzystania z serwera FTP jest realizowana poprzez zalozenie pliku ochrony i wyspecyfikowanie wartosci slowa kluczowego "passfile" w pliku konfiguracyjnym. Plik ochrony zawiera nazwy uzytkownikow na stacji roboczej i ich hasla. Plik jest zakladany i aktualizowany za pomoca programu Telpass nalezacym do systemu NCSA Telnet. Program ten powinien byc umieszczony na stacji roboczej w katalogu, w ktorym znajduje sie plik konfiguracyjny. Program Telpass uruchamia sie komenda telpass nazwa_pliku gdzie nazwa_pliku oznacza nazwe pliku ochrony. Slowo kluczowe passfile w pliku konfiguracyjnym moze miec jedna z dwoch postaci: passfile="nazwa_pliku" lub passfile="nul" W pierwszym przypadku, kiedy serwer FTP zada nazwy uzytkownika i jego hasla podczas proby nawiazania polaczenia FTP, uzytkownik musi podac jedna z nazw uzytkownikow z pliku ochrony i odpowiadajace jej haslo. W drugim przypadku haslo uzytkownika zadane przez FTP jest przesylane przez program telnet po wcisnieciu klawiszy Alt-W; wowczas nazwa uzytkownika nie jest istotna, wiec jako uzytkownika na wlasnej stacji roboczej mozna podac cokolwiek. W sieciowej wersji telneta zostal zrealizowany drugi z opisanych sposobow korzystania z zabezpieczenia plikow. 4. Opis programu telnet. Program telnet udostepnia uzytkownikom wiele uslug. Sa one realizowane w jezyku komend telneta, a wiekszosc komend udostepniana jest po wcisnieciu odpowiednich klawiszy funkcyjnych. W tym rozdziale opisano tylko niektore z uslug telneta, najczesciej wykorzystywane przez uzytkownikow. Dokladny opis poszczegolnych funkcji programu zawarty jest w [2]. Uzytkownik moze nawiazac jednoczesnie do dwudziestu sesji (mozliwe jest tylko jedno polaczenie w trybie pelnoekranowym 3270 w tym samym czasie). 4.1 Linia statusowa Linia statusowa zajmuje 25 wiersz ekranu terminala. W linii statusowej wyswietla sie status polaczen sesyjnych. Sesja biezaca znajduje sie zawsze w lewym rogu wiersza. Kazda sesja przedstawiona jest w postaci: atrybut polaczenia nazwa sesji Atrybutami polaczenia sa: * - polaczenie jest ustanawiane, 4 - biezace aktywne polaczenie, / lub \- przy nazwie nieaktywnej sesji, jesli przesylany jest do niej jakis komunikat. 4.2 komenda HELP Po otwarciu sesji dostepna jest komenda HELP (po wcisnieciu klawiszy Alt-H), ktora wyswietla liste mozliwych w programie operacji. Wyjscie z menu przez wcisniecie klawisza daje informacje ogolne o programie, a wcisniecie klawisza Enter powoduje wyswietlenie statusu programu (zajetosc pamieci). Powrot do sesji nastepuje po wcisnieciu klawisza spacji. 4.3 Przelaczanie sesji. Usluga przelaczania sesji jest realizowana po wcisnieciu klawiszy Alt-N lub Alt-L. Wcisniecie Alt-N powoduje przejscie do nastepnej sesji (pierwsza z prawej nazwa sesji za biezaca), co oznacza, ze ta nastepna sesja staje sie biezaca, jej nazwa zostaje umieszczona w lewym rogu linii statusowej, wyswietlony zostanie ekran tej sesji. Wszystkie znaki klawiatury sa przesylane do tej sesji. Wcisniecie klawiszy Alt-L powoduje przelaczenie do poprzedniej (ostatniej) sesji. 4.4 Zatrzymywanie sesji i przewijanie poprzednich ekranow. Usluga ta jest realizowana za pomoca klawisza SCRLOCK (Scroll Lock). Wcisniecie klawisza powoduje zatrzymanie sesji i wprowadzenie trybu przewijania umozliwiajacego przegladanie tekstow poprzednich ekranow sesji. W trybie tym klawisze strzalek (w gore i w dol) i PgUp, PgDn sluza do przewijania tekstu na ekranie w tyl i w przod (do ostatniego wiersza przed wcisnieciem klawisza SCRLOCK). Wyjscie z trybu przewijania i powrot do sesji nastepuje po ponownym wcisnieciu klawisza SCRLOCK. 4.5 Monitorowanie pracy programu Po wcisnieciu Alt-M nastepuje przelaczenie na konsole komunikatow (monitorowania). Na ekranie wyswietlane sa informacje o ustanawianiu polaczenia, o bledach i ostrzezeniach, raportowanie transferu plikow przez FTP i rcp. Powrot do sesji nastepuje po wcisnieciu dowolnego klawisza. 4.6 Operacja przechwytywania tekstu Tekst wyswietlany na ekranie moze byc przesylany do pliku na dysku lub na lokalna drukarke. Do wlaczenia/wylaczenia tej operacji sluza klawisze Alt-C. Wcisniecie klawiszy Alt-C jest sygnalizowane pojawieniem sie w linii statusowej napisu "Capture on" lub "Capture off". Telnet nie kasuje zawartosci pliku z przechwyconym tekstem, tylko dopisuje do niego nowy tekst. Nazwa domyslna pliku jest "capfile". Nazwe pliku uzytkownik moze wyspecyfikowac w pliku konfiguracyjnym oraz zmieniac ja w czasie pracy w menu parametrow, dostepnym po wcisnieciu klawiszy Alt-P (patrz punkt 4.8). Aby skierowac zawartosc pliku z przechwyconym tekstem bezposrednio na drukarke, nazwa pliku musi byc prn (dla DOS-a jest to nazwa pliku kierowanego na drukarke). Jesli w czasie kierowania zawartosci pliku na drukarke, drukarka jest wylaczona lub wystapi brak papieru i pojawi sie komunikat Error , A(bort) R(etry) or I(gnore)? wowczas nalezy wcisnac klawisz R - wznowienie drukowania. Wcisniecie klawisza A powoduje przerwanie pracy programu (abort) i przerwanie wszystkich polaczen sieciowych. W tym samym czasie mozna realizowac operacje przechwytywania tekstu tylko w jednej sesji. Jesli operacja ta jest wlaczona w sesji drugoplanowej, a uzytkownik wciska klawisze Alt-C w sesji biezacej, program wysyla komunikat o bledzie. Podobna do przechwytywania tekstu operacja jest kopiowanie zawartosci biezacego ekranu do pliku z przechwytywanym tekstem. Operacja ta jest realizowana po wcisnieciu klawiszy Alt-D. Jesli plik z przechwytywanym tekstem jest otwarty w innej sesji, wcisniecie klawiszy Alt-D bedzie ignorowane. Operacja przechwytywania tekstu nie jest dostepna w trybie 3270. W tym przypadku mozna kopiowac zawartosci ekranow do pliku z przechwytywanym tekstem przez wcisniecie klawiszy Alt-D . 4.7 Przejscie do DOS-a Przejscie do DOS-a jest realizowane po wcisnieciu klawiszy Alt-E. Wowczas zawieszona zostaje komunikacja sieciowa, ale wszystkie polaczenia sa zabezpieczone. Uzytkownik moze realizowac pod DOS-em wiele komend, jak przeglad kartotek, edycja plikow, kompilacja programu. Wyjscie z DOS-a nastepuje po wprowadzeniu komendy exit. Korzystanie z programow, ktore rowniez pracuja w sieci Internet lub timerow, z ktorego korzysta NCSA Telnet powoduje przerwanie polaczen i przerwanie pracy programu. Przykladami programow, ktorych nie nalezy uruchamiac w czasie przejscia do DOS-a sa: SideKick, wszystkie programy sieciowe, NCSA Telnet, User FTP, format, FileCommand II. 4.8 Zmiana parametrow Po wcisnieciu Alt-P zostaja wyswietlone na ekranie opcje menu parametrow, przedstawione na rys.1. Opcje te umozliwiaja ustawienie na czas trwania danej sesji kolorow znakow i tla wraz z atrybutami: normalny, rewers, podkreslenie. Uzytkownik moze zmienic wartosci pol, ktore sa przedstawione w menu. Przesuwanie kursorem od opcji do opcji umozliwiaja klawisze strzalka w gore/w dol oraz HOME i END. Klawisze strzalka w prawo/w lewo umozliwiaja zmiane wartosci wskazanego parametru; wciskanie tych klawiszy powoduje wyswietlenie dopuszczalnych wartosci. Wartosci pol oznaczonych symbolem *> uzytkownik moze zmienic przez wprowadzenie nowej nazwy po wcisnieciu klawisza ENTER. Przez wcisniecie klawisza F1 nastepuje zapamietanie wprowadzonych wartosci. Wcisniecie klawisza F10 lub powoduje powrot do sesji, z zaniechaniem edycji parametrow. Uwaga Po kazdej zmianie koloru, tekst w piatym wierszu ekranu wyswietla sie z odpowiednim atrybutem, tak, jak bedzie pokazany w emulacji VT102. ALT-P Parameter menu < Select parameters, F1 to accept, F10 to leave unchanged > ---------------Color setup and session parameters ----------------- Text: normal reverse underline Normal Foreground (nfcolor) - green Normal Background (nbcolor) - black Reverse Foreground (rfcolor) - black Reverse Background (rbcolor) - white Underline Foreground (ufcolor) - blue Underline Background (ubcolor) - black Use remote echo or local echo - Remote echo Backspace key sends - Delete Session name *> ahostname Terminal type - Vt102 and Tek4014 Wrap Lines - On ---------------Parameters which apply to all sessions-------------- Capture file name *> capfile Screen mode (for BIOS compatibility) - Direct to screen File transfer is - Enabled TN3270 Transparent data goes to - TekScreen Use arrows keys to select, Enter clears changeable field (*>) 5. Transfer plikow. Przesylanie plikow miedzy zdalnymi komputerami lub miedzy zdalnym komputerem a stacja robocza realizowane jest za pomoca jednego z dwoch rodzajow serwerow : FTP i rcp, z tym, ze usluga transferu za pomoca rcp jest dostepna tylko na komputerach z systemem operacyjnym UNIX. Transfery plikow odbywaja sie w tym samym czasie co inne sesje, wobec tego w czasie trwania transferu mozna korzystac z innych funkcji programu, takich jak dolaczanie nowych sesji, przelaczanie miedzy sesjami, zmiana parametrow. Nie mozna inicjowac innego transferu (nastepne zadanie FTP bedzie ignorowane) i konczyc prace programu. Informacje o przebiegu transferu zarowno FTP jak i rcp, sa dostepne na konsoli monitorowania (Alt-M). FTP wysyla nastepujace informacje: -czas zainicjowania transferu, -adres sieciowy lub nazwa zdalnego komputera, ktory zainicjowal polaczenie, -nazwa uzytkownika, ktory otwiera polaczenie, jesli wykonuje komende USER, -nazwy zbiorow, ktore byly transferowane do/z stacji roboczej, -czas zakonczenia transferu. Rcp dostarcza informacji o rozpoczeciu i zakonczeniu transferu. 5.1 Transfer plikow za pomoca FTP Uruchomienie FTP jest inicjowane przez zdalnego hosta, na ktorym uzytkownik ma otwarta sesje. W zaleznosci od systemu hosta rozny jest zakres uslug FTP i rozne nazwy komend. Komenda uruchomienia FTP ma jednakowa postac we wszystkich systemach: ftp adres - start FTP i inicjacja polaczenia z komputerem o wskazanym adresie, gdzie adres moze byc podany w roznych postaciach, podobnie jak parametr w komendzie telnet. Dla zainicjowania polaczenia z FTP miedzy hostem a wlasna stacja robocza, wystarczy wcisnac klawisze Alt-T, co jest rownowazne wprowadzeniu komendy ftp adres_wlasnej_stacji_roboczej Jesli telnet zostal skonfigurowany z plikiem ochrony, wowczas zadana przez FTP nazwa uzytkownika i haslo sa obowiazkowe i nalezy je wprowadzic, jesli nie zostal skonfigurowany z plikiem ochrony, nalezy wcisnac klawisz ENTER. Jesli w pliku konfiguracyjnym parametr passfile="nul", to wygenerowane przez system haslo uzytkownika wlasnej stacji roboczej jest przesylane na ekran przez program po wcisnieciu ALT-W. Komendy FTP Opisy komend FTP dla kazdego z hostow sa przedstawione w dokumentacjach tych maszyn. Krotkie opisy komend sa dostepne po wprowadzeniu komendy Help po otwarciu polaczenia FTP. Nizej przedstawiono podstawowe komendy i ich funkcje. Komendy te sa wspolne dla wiekszosci hostow, np. z systemem UNIX lub VM, w nawiasie podano nazwy komend dla systemu VMS (np. na komputerze microvax). Komenda Akcja ascii (set type ascii) ustawienie trybu do transferu plikow tekstowych (tryb ASCII). Tryb domyslny. binary (set type image) ustawienie trybu do transferu plikow binarnych lub graficznych. close (disconnect) zamkniecie polaczenia. get filename (get filename) przesylanie pliku z komputera lokalnego na zdalny, help (help) wyswietlenie listy komend FTP. open (connect) otwarcie polaczenia. put filename (put filename) przesylanie pliku z komputera zdalnego na lokalny. quit (exit) wyjscie z FTP. Komendy dotyczace katalogow na komputerze zdalnym: cd path (set def path) zmiana biezacego katalogu, dir (dir) wyswietlenie zawartosci katalogu, pwd (show def) wyswietlenie nazwy katalogu. Na wielu hostach z usluga telnet mozna przesylac jednoczesnie wiele plikow za pomoca jednej komendy mget lub mput. 6. Przyklad Uzytkownik posiada konto na komputerze SUN1000 w Centrum Informatycznym Politechniki Wroclawskiej i dostep do uslug sieci Novell. Chce skorzystac z uslugi poczty na SUN-ie, przeslac list, ktorego tresc przygotowal na dyskietce w pliku o nazwie nazwa_listu do okreslonego adresata. Ponizej podano scenariusz pracy. Z prawej strony w nawiasach umieszczone sa komentarze do niektorych czynnosci. Wprowadz: C:\>net 2 F:\LOGIN>login nazwa_ux (nazwa uzytkownika w sieci Novell) Enter your password:___________ F:\nazwa_uz\telnet sun1000 (jesli komputer SUN1000 jest opisany w pliku CONFIG.TEL ) lub F:\nazwa_uz\telnet 156.17.5.3 Wyswietla sie plansza systemu UNIX na komputerze SUN1000, na ktorej nalezy wprowadzic: login: nazwa_uxyt (nazwa uzytkownika na SUN-ie) password:_________ Po pojawieniu sie znaku zaproszenia: sun1000% nalezy wcisnac klawisze Alt-T (wywolanie komendy FTP z adresem wlasnej stacji roboczej) Pojawi sie wiersz: Name (adres stacji roboczej:nazwa_uz): w ktorym po dwukropku nalezy wprowadzic dowolny znak (znaki). Na zadanie hasla nalezy wcisnac klawisze Alt-W Teraz uzytkownik moze wydawac komendy FTP: ftp> pwd (sprawdzenie biezacego katalogu "F:\nazwa_uz sieci Novell") ftp> cd a: (zmiana katalogu na naped a:) ftp> get nazwa_listu (przeslanie pliku nazwa_listu z dyskietki do biezacego katalogu na SUN-ie) Po pozytywnym zakonczeniu transferu nalezy zakonczyc sesje FTP: ftp> quit Teraz mozna przesylac list: sun1000% mail adres (gdzie adres moze byc postaci kowalski@ci-1.ci.pwr.wroc.pl) Subject: ~r nazwa_listu (wprowadzenie listu z pliku nazwa_listu) Teraz mozna zaktualizowac tresc listu i wyslac go albo przez wcisniecie klawiszy Ctrl-D albo przez wprowadzenie znaku . na poczatku nowego wiersza. Zakonczenie pracy na SUN-ie: sun1000% exit Literatura [1]. Skoczylas L., -Oprogramowanie systemu NCSA Telnet. Instrukcja uzytkowa., INFORMATOR CI PWr nr6/93. [2]. Skoczylas L., -Dokumentacja uzytkowa oprogramowania systemu NCSA Telnet. Instrukcja uzytkowania, raport CI PWr serii SPR nr 6/93.