CENTRUM INFORMATYCZNE POLITECHNIKI WROCLAWSKIEJ I N F O R M A T O R N R 15 M A J 1 9 9 4 INSTRUKCJA UZYTKOWANIA OPROGRAMOWANIA KLIENTA GOPHERA PC Gopher III wersja 1.04 Bozena Matuszewska-Gruber 1. WSTEP Gopher jest prostym w uzyciu systemem informacyjnym, pozwalajacym w przyjemny sposob na "buszowanie" w komputerach, na ktorych zainstalowano serwer gophera i korzystanie z zasobow swiatowej sieci informatycznej Internet. Oprogramowanie gophera dziala na zasadzie klienta i serwera. Program serwera instalowany na odleglych komputerach udostepnia hierarchiczna baze plikow oraz odsylacze do innych komputerow, na ktorych zainstalowano program serwera. Program klienta gophera jest uruchamiany na komputerze uzytkownika podlaczonym do sieci. W usludze gophera wykorzystano oprogramowanie klienta gophera: PC Gopher III wersja 1.04 opracowane w University of Minnesota. Jest to oprogramowanie typu public domain dostepne w sieci Internet. Instrukcja dotyczy oprogramowania zainstalowanego w sieci Novell Centrum Informatycznego Politechniki Wroclawskiej oraz lokalnej instalacji na komputerach podlaczonych do sieci Internet. 2. URUCHOMIENIE PROGRAMU KLIENTA GOPHERA W Centrum Informatycznym oprogramowanie gophera zainstalowano w sieci Novell, w katalogu G:\INTERNET. Inni uzytkownicy moga miec zainstalowane oprogramowanie na wlasnym komputerze w katalogu, np. C:\GOPHER. Przed uruchomieniem klienta gophera nalezy przygotowac odpowiednie srodowisko w zaleznosci od sposobu zainstalowania oprogramowania klienta gophera. Dla lokalnej instalacji oprogramowania konieczne jest uruchomienie programow: pakietowego sterownika karty sieciowej, gopher.exe i termin.com. Programy te mozna uruchomic korzystajac z pliku GOPHERL.BAT. Dla sieciowej instalacji oprogramowania nalezy uruchomic programy: lsl.com, sterownik karty sieciowej z pakietu DOS ODI, ipxodi.com, netx.com. W celu uruchomienia tych programow mozna skorzystac z pliku NET.BAT z odpowiednim parametrem. Po otwarciu sesji w sieci Novell oprogramowanie klienta gophera uruchamia sie komenda GOPHER z katalogu uzytkownika. Wywolanie tej komendy powoduje uruchomienie programow: odipkt.com, gopher.exe, termin.com. Przyklad 1. Sieciowa instalacja C:\>net 2 F:\LOGIN>login nazwa_uz Enter your password: F:\nazwa_uz>gopher gdzie: nazwa_uz - identyfikator uzytkownika sieci Novell password - haslo uzytkownika Przyklad 2. Lokalna instalacja C:\>gopherl Po uruchomieniu programu pojawi sie ekran glowny. U gory ekranu widoczne jest menu z czterema etykietami: _ File Window Configure Z prawej strony menu wyswietlany jest dodatkowo biezacy czas i wielkosc zajmowanej pamieci. U dolu ekranu widoczna jest linia statusowa z nastepujacymi funkcjami: F1 Help F10 Menu Alt-X Exit Alt-G New Gopher Alt-Z Cancel Query Wybor funkcji New Gopher inicjuje polaczenie z pierwszym serwerem gophera (microVax) wyspecyfikowanym w parametrach konfiguracyjnych. Jesli proba polaczenia zakonczy sie sukcesem, na ekranie zostanie wyswietlona lista informacji dostepnych na tym serwerze. Informacje te moga byc rozne na innych komputerach. W parametrach konfiguracyjnych podano adres drugiego serwera (156.17.8.1: I-19 IMMT Politechniki Wr), z ktorym bedzie inicjowane polaczenie w przypadku braku polaczenia z pierwszym serwerem. W celu bezposredniego polaczenia sie z innymi serwerami gophera mozna korzystac z pliku zakladek (bookmarks), ktory jest dostepny w sieciowej instalacji klienta gophera i zawiera nastepujace adresy serwerow: Nazwa symboliczna __________________________ Instytut Matematyki PWr I-19 IMMT AGH Krakow UMK Torun Uniwersytet Warszawski Aby polaczyc sie z jednym z wymienionych serwerow nalezy wybrac z menu File opcje Open bookmark file (myszka lub przez przycisniecie klawisza O). Na ekranie pojawi sie okno z lista serwerow. Za pomoca klawiszy strzalek w gore, w dol nalezy wybrac odpowiedni serwer i przycisnac klawisz . Przejscie z ekranu glownego do okna z lista serwerow mozna osiagnac za pomoca klawisza .s 2.1. MENU Menu jest podstawowym mechanizmem do komunikacji z gopherem. Poruszanie sie po menu odbywa sie za pomoca myszki albo klawiatury. Jezeli korzysta sie z myszki, nalezy przed uruchomieniem programu klienta gophera uruchomic sterownik myszki. Wybor opcji z menu za pomoca myszki realizuje sie nastepujaco: - ustawic wskaznik myszki na wybranej opcji menu, - przycisnac lewy przycisk myszki (jesli myszka posiada wiecej niz jeden przycisk). Wybor opcji z menu za pomoca klawiatury mozna zrealizowac na dwa sposoby: I wariant - uaktywnic menu przez przycisniecie klawisza , - wybrac opcje z menu (poruszanie sie po opcjach menu odbywa sie przez przycisniecie klawisza strzalka w lewo lub strzalka w prawo, - przycisnac klawisz > po wybraniu opcji z menu (wybrana opcja jest podswietlona). II wariant - wybrac opcje z menu przez przycisniecie klawiszy (Etykiety menu maja jedna litere podswietlona. Najczesciej jest to pierwsza duza litera, np. , , . Sa to tak zwane gorace klawisze), - aby uaktywnic opcje _ nalezy przycisnac klawisze . Wybranie opcji z menu powoduje rozwiniecie okna menu i wyswietlenie listy komend. Poruszanie sie po opcjach okna menu odbywa sie za pomoca klawiszy strzalka w gore, strzalka w dol lub myszka. Wykonanie komendy odbywa sie przez przycisniecie klawisza lub przycisku myszki, lub podswietlonej litery. W przypadku rezygnacji z wykonania komendy nalezy przycisnac klawisz lub przycisk myszki (wskaznik myszki musi byc ustawiony poza oknem podmenu). Powrot z menu do poprzedniego stanu realizowany jest w ten sam sposob. Jezeli w oknie menu na koncu komendy widoczne sa znaki "..." oznacza to, ze wybor tej komendy spowoduje wyswietlenie na ekranie okna dialogowego. W oknie dialogowym widoczne sa pola poprzedzone etykieta, do ktorych nalezy wpisac pewne informacje oraz przyciski (buttons). Wybor przycisku powoduje wykonanie okreslonej funkcji. Poruszanie sie po obiektach okna dialogowego odbywa sie przez uderzenie w lewy przycisk myszki (wskaznik myszki musi byc ustawiony na wybranym obiekcie) lub przycisniecie klawisza . Jezeli w oknie menu na koncu komendy widoczny jest znak zaczernionego trojkata oznacza to, ze wybor tej komendy spowoduje wyswietlenie kolejnego okna menu z lista komend. W pozostalych przypadkach wybor komendy z okna menu powoduje wykonanie okreslonej funkcji. Z pewnymi komendami zwiazane sa tzw. "gorace klawisze". Wystepuja one z prawej strony komendy i pozwalaja na wykonanie tej komendy bez wyswietlania okna menu. Gorace klawisze zwiazane z komenda nie sa zawsze pierwsza litera nazwy komendy. Nizej przedstawione sa komendy dostepne pod czterema opcjami menu. Menu Nazwa Funkcja Goracy klawisz ____________________________________________________________________ _ About PC Gopher III Informacje o programie Calculator Kalkulator Calendar Kalendarz Puzzle Klocki DOS Shell Przejscie do systemu DOS File New Gopher Otwarcie lokalnego serwera gophera Save file... Zapamietanie zbioru ze zdalnego komputera na wlasnym komputerze Open bookmark file Otwarcie okna dialogowego z lista zakladek Exit Zakonczenie pracy gophera Window Next Zmiana biezacego okna Size/Move Zmiana rozmiaru okna Zoom Zwiekszenie rozmiaru okna na caly ekran/Powrot do poprzedniego rozmiaru Close Zamkniecie biezacego okna Configure Application... Wyswietlenie okna dialogowego z parametrami konfiguracyjnymi aplikacji Network... Wyswietlenie okna dialogowego z parametrami konfiguracyjnymi sieci Preferences Wyswietlenie okna menu Mouse... Wyswietlenie okna dialogowego z parametrami konfiguracyjnymi myszki Video Mode Zmiana trybu ekranu z 20 na 50 wierszy ____________________________________________________________________ 2.2. LINIA STATUSOWA W linii statusowej kazda funkcja jest poprzedzona goracymi klawiszami. Przycisniecie tych klawiszy powoduje wykonanie okreslonej funkcji. Klawisz Nazwa Funkcja ____________________________________________________________________ Help Informacje pomocnicze Menu Uaktywnienie menu Exit Zakonczenie pracy gophera New Gopher Polaczenie z lokalnym serwerem gophera (z mikroVaxem) Cancel Query Przerwanie realizowanej funkcji ____________________________________________________________________ 2.3. RODZAJE INFORMACJI NA SERWERACH GOPHERA Przed kazda informacja wyswietlana na ekranie po polaczeniu sie z serwerem, widoczna jest litera w nawiasach, oznaczajaca rodzaj informacji. Podstawowe rodzaje informacji: Znak Nazwa typu Akcja w przypadku wyboru ____________________________________________________________________ Plik tekstowy Przeslanie i wyswietlenie pliku na ekranie uzytkownika Plik binarny Przeslanie pliku do uzytkownika Katalog Wyswietlenie zawartosci katalogu na ekranie uzytkownika Wyszukiwanie Poszukiwanie serwerow gophera ze wskazanymi informacjami

Ksiazka telefoniczna Wyswietlenie informacji o wskazanej osobie Sesja terminalowa Utworzenie polaczenia terminalowego Blad Nieokreslona ____________________________________________________________________ Poruszanie sie po polach z informacjami odbywa sie za pomoca klawiszy strzalka w gore, strzalka w dol lub przez uderzenie w przycisk myszki na wskazanej informacji. Wyboru informacji dokonuje sie po przycisnieciu klawisza lub przycisku myszki. Kazda wybrana informacja bedzie wyswietlana w nowym oknie. Aby powrocic do poprzedniego okna, nalezy zamknac okno biezace za pomoca klawiszy . Przerwanie przegladania katalogu lub zawartosci pliku tekstowego, lub wycofanie sie z wykonania innej funkcji realizowane jest po przycisnieciu klawiszy lub przycisnieciu klawisza myszki na Alt-Z Cancel w linii statusowej. 2.3.1. PLIKI TEKSTOWE Plik tekstowy. Pliki tekstowe maja najczesciej rozszerzenie .TXT. Czasami moga miec rozszerzenie .DOC. Pozostale pliki sa plikami binarnymi. Wybor tej informacji powoduje przeslanie pliku do uzytkownika i wyswietlenie jego zawartosci w oknie. Jesli plik jest duzy i nie miesci sie w pamieci, wowczas na ekranie pojawi sie okno dialogowe, w ktorym nalezy podac nazwe pliku i katalogu, w ktorym ma byc zapamietany ten plik. Jezeli plik jest wyswietlany na ekranie uzytkownika, mozna go takze zapamietac w pliku, wybierajac z menu File opcje Save File.... Po wyswietleniu okna dialogowego nalezy wpisac nazwe pliku i katalogu, w ktorym bedzie zapamietana zawartosc pliku wyswietlana na ekranie uzytkownika, a nastepnie przycisnac klawisz lub wybrac przycisk OK. Wybor przycisku Cancel powoduje wycofanie sie z wykonywanej funkcji. 2.3.2. PLIKI BINARNE Plik binarny. Pliki binarne nie sa wyswietlane na ekranie uzytkownika. Wybor informacji ze znakiem powoduje wyswietlenie okna dialogowego, w ktorym nalezy wpisac nazwy pliku i katalogu do zapamietania zawartosci pliku binarnego. Po wprowadzeniu tych parametrow nalezy przycisnac klawisz lub przycisk myszki po uprzednim ustawieniu wskaznika myszki w miejscu przycisku OK. W celu przegladniecia tego pliku nalezy zakonczyc prace klienta gophera wybierajac w linii statusowej Exit i uruchomic odpowiedni program pod kontrola wlasnego systemu. 2.3.3. KATALOGI Katalogi. Jesli po raz pierwszy zostanie utworzone polaczenie z serwerem, najczesciej wyswietlana jest zawartosc katalogu glownego. Katalog glowny moze zawierac podkatalogi. W ten sposob mozna zaglebiac sie w strukturze katalogow. W celu szybkiego powrotu na wskazany serwer i poziom struktury katalogow mozna uzyc pliku zakladek (bookmarks file). Jesli uzytkownik chce korzystac z wlasnego pliku zakladek, musi przepisac plik gopher.bmk z katalogu G:\INTERNET do katalogu, z ktorego wywoluje usluge klienta gophera. Gopher poszukuje tego pliku najpierw w biezacym katalogu, a jesli go nie znajdzie, wowczas korzysta ze standardowego pliku znajdujacego sie w katalogu oprogramowania klienta gophera. Zapamietanie w pliku gopher.bmk wlasnych zakladek polega na wybraniu z menu File opcji Open bookmark file i wykonaniu funkcji ADD przez przycisniecie klawisza lub przycisku myszki na podswietlonym przycisku ADD. Na ekranie ukaze sie pole w celu wprowadzenia nazwy, ktora bedzie oznaczala miejsce na serwerze gophera. Po wprowadzeniu nazwy nalezy przycisnac klawisz lub wybrac przycisk OK. Zapamietany zostanie stan w chwili wykonania funkcji ADD. Wejscie na poziom zapamietany w pliku zakladek odbywa sie poprzez wybranie z menu File opcji Open bookmark file. Po ukazaniu sie w oknie listy zakladek nalezy podswietlic wybrana i przycisnac klawisz . Zakladki umozliwiaja bezposrednie polaczenie sie ze wskazanym serwerem gophera. UWAGA: Jesli w zakladce zapamietano pewien stan na danym serwerze, nie ma mozliwosci przejscia do katalogu nadrzednego. 2.3.4. WYSZUKIWANIE INFORMACJI Wyszukiwanie. Symbol ten oznacza komputer, ktory poszukuje serwerow gophera, zawierajacych pliki z tekstem podanym przez uzytkownika. Wybor tej informacji powoduje wyswietlenie okna dialogowego, do ktorego nalezy wpisac szukany tekst. W celu realizacji funkcji wyszukiwania nalezy wybrac przycisk Search i przycisnac klawisz lub przycisk myszki. Na ekranie pojawi sie lista plikow zawierajacych ten tekst. Jesli tekst podany przez uzytkownika zawiera kilka slow oddzielonych spacja, na liscie pojawia sie tylko te pliki, w ktorych wystepuja wszystkie slowa. Podany tekst moze zawierac operatory logiczne. Operatory logiczne sa specjalnymi slowami, ktore umozliwiaja okreslenie warunkow wyszukiwania. Dostepne sa nastepujace operatory logiczne: and, or, not. Mozna uzyc jednego lub kilku operatorow w tekscie. Moga wystapic trzy rozne typy komputerow wyszukujacych. Pierwszy z nich przyjmuje domyslnie operator and pomiedzy slowami. Aby zmienic warunki wyszukiwania nalezy jawnie uzyc odpowiednich operatorow logicznych. Drugi typ komputerow przyjmuje domyslnie operator or pomiedzy slowami i nalezy jawnie uzyc innych operatorow w celu zmiany warunkow wyszukiwania. Trzeci rodzaj komputerow przyjmuje domyslnie operator or i ignoruje operatory logiczne w tekscie. Nalezy sprawdzic eksperymentalnie, ktory z typow zostal zaimplementowany na danym komputerze, chyba ze komputer jawnie przedstawia sie jako jeden z trzech wymienionych typow. Jesli w tekscie wystepuje kilka operatorow logicznych, obowiazuje kolejnosc wykonywania od strony lewej do prawej. 2.3.5. KSIAZKA TELEFONICZNA

Ksiazka telefoniczna. Jest to baza danych zawierajaca informacje osobowe: nazwisko, imie, numery telefonow, miejsce pracy, adresy internetowe (e-mail) i inne. Wybor tej informacji powoduje wyswietlenie okna dialogowego, w ktorym nalezy wpisac dane osoby poszukiwanej i wykonac funkcje Lookup (wybrac przycisk Lookup). Informacje o podanej osobie beda wyswietlone w innym oknie. Mozna je takze zapisac w pliku, wybierajac z menu File opcje Save file.... W celu zawezenia wyszukiwania nalezy podac wiecej informacji o szukanej osobie. Wykonanie funkcji More Choices... spowoduje wyswietlenie na ekranie wiekszego okna dialogowego z lista informacji, z ktorych mozna zbudowac pytanie skierowane do serwera. Wybor informacji realizuje sie przy uzyciu klawiszy strzalek i klawisza , ktory akceptuje wybor. Pytanie moze skladac sie z co najwyzej pieciu informacji. Aby zmienic pytanie juz sformulowane, nalezy wybrac funkcje Clear (wybrac przycisk Clear), ktora usunie z pytania wszystkie informacje wybrane z listy. Wybor funkcji Lookup spowoduje wyslanie pytania do serwera. Informacje te dostepne sa tylko na specjalnych serwerach gophera. W Polsce nie ma tego typu serwerow. 2.3.6. POLACZENIA TERMINALOWE Sesja terminalowa. Pewne informacje moga byc dostepne tylko z poziomu sesji terminalowej, a nie za pomoca klienta gophera. Wybor tej informacji powoduje uruchomienie emulatora terminali, nastepnie przekazanie nazwy, adresu i/lub numeru portu w celu utworzenia polaczenia terminalowego. W parametrach konfiguracyjnych klienta gophera (menu Configure, opcja Application) mozna wpisac dwa rozne emulatory terminali. Aktualnie dostepny jest emulator TN3270 wpisany do obu pol okna dialogowego. Komendy te roznia sie parametrami, dlatego emulator terminali mozna uruchamiac podajac adres internetowy lub nazwe symboliczna komputera, z ktorym ustanawiane jest polaczenie. Korzystanie z emulatora TN3270 wynika z tego, ze jest to oprogramowanie typu public domain dostepne w sieci Internet. 2.4. UWAGI Gopher moze realizowac jednoczesnie trzy funkcje zlecone przez uzytkownika. Umozliwia to uzytkownikowi przegladanie np. zawartosci katalogow podczas odtwarzania i przesylania duzego pliku binarnego. Gopher uzywa okna do wyswietlania informacji. Okno jest to obszar na ekranie otoczony ramka. Wyroznia sie dwa typy okien; okno do przegladania listy informacji oraz okno do wyswietlania zawartosci pliku tekstowego. Oba okna moga byc umieszczone w dowolnym miejscu na ekranie. Przesuniecie okna na ekranie za pomoca myszki realizuje sie nastepujaco: - ustawic wskaznik myszki na gornej ramce okna (na tytule ramki), - trzymajac przycisniety przycisk myszki, przesuwac myszke, - po ustawieniu okna w odpowiednim miejscu na ekranie, zwolnic przycisk myszki. Przesuniecie okna za pomoca klawiatury realizuje sie nastepujaco: - przycisnac klawisze - przy uzyciu klawiszy strzalek przesunac okno, - po ustawieniu okna w odpowiednim miejscu na ekranie, przycisnac klawisz . W lewym gornym rogu kazdego okna znajduje sie maly prostokat w nawiasach kwadratowych. Ustawienie wskaznika myszki na tym prostokacie i przycisniecie przycisku myszki lub przycisniecie klawiszy spowoduje zamkniecie biezacego okna. W celu zwiekszenia rozmiaru okna nalezy ustawic wskaznik myszki w dolnym prawym rogu okna i trzymajac przycisniety przycisk myszki przesunac myszke. Uzywajac klawiatury nalezy przycisnac klawisze , nastepnie trzymac wcisniety klawisz i za pomoca klawiszy strzalek zmieniac rozmiar okna. Kiedy rozmiar okna jest juz ustalony nalezy przycisnac klawisz . Wybor opcji Zoom z menu Window powoduje powiekszenie biezacego okna na caly ekran. Powrot do poprzedniego rozmiaru okna nastepuje po ponownym wybraniu opcji Zoom z menu Window. W lewym gornym rogu okna widoczna jest wskazowka, okreslajaca status realizowanej funkcji. Wyroznia sie trzy stany: receiving - gopher znajduje sie w stanie odbierania odpowiedzi na pytanie skierowane do serwera gophera, waiting - klient gophera jest w stanie oczekiwania, idle - odpowiedz jest kompletna i klient gophera zamyka polaczenie z serwerem gophera. Okno dialogowe jest to obszar na ekranie otoczony ramka z polami do wypelnienia oraz przyciskami. W pola nalezy wpisac odpowiednie parametry. Przyciski sluza do realizacji okreslonych funkcji. Poruszanie sie po obiektach okna dialogowego typu pole czy przycisk, odbywa sie za pomoca klawisza .