I N F O R M A T O R NR 18 G R U D Z I E N 1994 C E N T R U M I N F O R M A T Y C Z N E P O L I T E C H N I K I W R O C L A W S K I E J ZAKRES USLUG SWIADCZONYCH PRZEZ CENTRUM INFORMATYCZNE POLITECHNIKI WROCLAWSKIEJ (Uslugi sieciowe) Jozef Janyszek 1. WSTEP Zgodnie z regulaminem Centrum Informatycznego jednym z zadan Centrum Informatycznego jest swiadczenie sieciowych uslug komputerowych. Swiadczenie tych uslug odbywa sie za pomoca odpowiednich zasobow sprzetowych, zwanych takze centralnymi zasobami komputerowymi Politechniki Wroclawskiej. Zasoby centralne wlaczone beda do jednej podsieci o numerze 156.17.5.0, ktora jest bezposrednio wlaczona do routera C7000 Wroclawskiej Akademickiej Sieci Komputerowej (WASK). Zasoby centralne stanowia: - komputer SUN Sparc 1000 - komputer VAX 3300 - komputer SUN Sparc 2 - routery IGS, IGS(TP), R100 - multirepeatery MR820 - stacje robocze typu PC (XT, AT, 386) - X-terminal - wezel X25 wraz z opcja PAD (Pakiet Assembly-Disassembly) - zestaw 8-miu linii wraz z modemami do polaczen komutowanych (Dial-up). Docelowa konfiguracje zasobow centralnych pokazuje rys. 1. 2. RODZAJE USLUG SWIADCZONYCH PRZEZ CENTRUM INFORMATYCZNE POLITECHNIKI WROCLAWSKIEJ Uslugi swiadczone przez CI mozna pogrupowac w nastepujace klasy: a) udostepnienie zasobow komputerowych, b) udostepnienie infrastruktury telekomunikacyjnej, c) zarzadzanie serwerem nazw domenowych (DNS), d) udostepnianie uslugi poczty elektronicznej wg zalecen X400, e) prowadzenie i udostepnianie serwisow informacyjnych: - Gopher - X500 - WWW - Netnews, f) udostepnianie plikow poprzez serwer FTP, g) wydawanie materialow szkoleniowych (INFORMATORY CI), szkolenia uzytkow- nikow, konsultacje w zakresie sieciowych uslug komputerowych. Ad a) Usluga udostepniania zasobow komputerowych polega na udostepnianiu kont na komputerach SUN 1000 i VAX 3300. Posiadanie konta na tych komputerach umozliwia korzystanie z pelnego repertuaru uslug sieciowych, takich jak: poczta elektroniczna (e-mail), zdalny dostep (telnet, rlogin, set host), przesylanie plikow (FTP), dostep do sieciowych systemow informacyjnych (Gopher, WAIS, WWW, X500, Netnews, Archie i inne), dostep do serwerow magazynujacych pliki (serwery FTP), dostep do baz danych. Uzytkownik Centrum Informatycznego moze z zasobow komputera VAX 3300 i SUN 1000 korzystac lokalnie poprzez: - monitory ekranowe typu PAKA 2000 (VT 100), w przypadku korzystania z zasobow komputera VAX 3300 - stacje robocze bezposrednio podlaczone do komputera SUN 1000, w przypadku korzystania z zasobow komputerow SUN 1000 lub VAX 3300. Zdalnie dostep do komputerow centralnych uzytkownik moze uzyskac poprzez siec komputerowa z dowolnej stacji roboczej adresowanej w sieci Internet. Mozliwy jest rowniez dostep z publicznej sieci komputerowej POLPAK. Ostatnim wariantem zdalnego dostepu jest mozliwosc uzyskania polaczenia z komputerami centralnymi poprzez linie telefoniczne komutowane. O tym wariancie dostepu wiecej informacji bedzie podanych w dalszej czesci opracowania. Terminale ekranowe jak i stacje robocze sa zainstalowane w jednym pomieszczeniu (Sala 1c CI, budynek D2). Ze wzgledu na bezpieczenstwo sieci, dostep do tych terminali i stacji roboczych jest rejestrowany. Pomieszczenie jest dostepne dla uzytkownikow w godzinach 7.30 - 21.00 od poniedzialku do piatku. Uzyskanie konta na komputerach centralnych jest mozliwe po zlozeniu pisemnego wniosku w recepcji Centrum Informatycznego (pokoj 7, CI, I pietro - budynek D2, tel. 2520). Osoby zarzadzajace komputerami centralnymi: 1. inz. Dorota Sadowska - SUN 1000 e-mail: dorota@pwr.wroc.pl tel. 3626 2. Maria Kupczyk - SUN 1000 e-mail: maryla@pwr.wroc.pl tel. 3626 3. mgr Jerzy Pankiewicz - VAX 3300 e-mail: pankiewicz@mvax.ci.pwr.wroc.pl tel. 3626 4. inz. Elzbieta Kaczmarek - VAX 3300 e-mail ela@mvax.ci.pwr.wroc.pl tel. 3626 Ad. b) W sklad zasobow centralnych wchodzi wezel X25 z opcja PAD, do ktorego podlaczonych jest poprzez modemy 8 linii telefonicznych. Wraz z routerem IGS (TP) tworzy on infrastrukture telekomunikacyjna, ktora umozliwia zdalny dostep do komputerow centralnych, a takze innych komputerow z systemami UNIX, VMS znajdujacych sie na terenie Politechniki Wroclawskiej. Warunkiem uzyskania dostepu ta droga jest posiadanie komputera PC z modemem (lub karta modemowa) i z emulatorem terminala VT 100 oraz telefonu. Wykorzystujac polaczenie telefoniczne na jeden z nastepujacych numerow telefonicznych: 202784, 202874, 202463, 202213, 202313, 202546, 202556, 202434 uzyskujemy dostep do komputerow centralnych i innych na terenie Politechniki Wroclawskiej. Wyzej wymienione numery telefoniczne sa objete tzw. funkcja PBX, tzn. ze w przypadku zajetosci wybranego numeru, nastapi automatyczne przelaczenie na nastepny wolny numer. Uzytkownik korzystajacy z tego rodzaju dostepu moze zatem pamietac tylko jeden z podanych wyzej numerow telefonicznych. Modemy dolaczone do wezla X25 pracuja z szybkoscia 2400 b/s wraz z kompresja i korekcja (zgodnie z protokolem MNP5). Gdy modem uzytkownika nie realizuje takich funkcji, np. pracuje tylko z predkoscia 1200 b/s, nastepuje automatyczne przelaczenie i ustawienie zgodnych parametrow transmisji. Infrastruktura telekomunikacyjna jak rowniez komputery centralne sa dostepne przez 24 godz. na dobe oraz przez 7 dni w tygodniu. Osoby zarzadzajace infrastruktura telekomunikacyjna: 1. mgr Ryszard Bernardyn e-mail: bernardn@pwr.wroc.pl tel. 2364 2. inz. Andrzej Hrycyk e-mail: hrycyk@pwr.wroc.pl tel. 3269, 3769 Ad c) Komputer SUN 2 jest kluczowym komputerem w sieci PWrnet (PWrnet stanowi czesc sieci WASK, ktora obejmuje domena internetowa - pwr.wroc.pl). Komputer ten jest odpowiedzialny za Serwis Nazw Domenowych (Domain Name Server - DNS) jako pierwotny serwer (primary DNS). Serwery DNS uzywane sa miedzy innymi do rejestracji komputerow, podsieci, konwersji adresow, itp. Kazda siec wymaga posiadania dwoch serwerow DNS. Wtorny (secondary) serwer DNS dla sieci PWrnet jest zainstalowany na komputerze HP 9000/730 w Instytucie Materialoznawstwa i Mechaniki Teoretycznej. Wtorny serwer DNS jest wlaczony do innej podsieci niz serwer pierwotny, z kolei ta podsiec jest rowniez wlaczona do innego routera sieci WASK. Takie rozmieszczenie serwerow gwarantuje bezawaryjna prace pozostalej czesci sieci PWrnet w przypadku awarii jednego serwera lub podsieci, do ktorej jest wlaczony. Osoby odpowiedzialne za eksploatacje Serwerow Nazw Domenowych: 1. mgr Ryszard Bernardyn - primary DNS e-mail: bernardn@pwr.wroc.pl tel. 2364 2. dr inz. Wojciech Myszka - secondary DNS e-mail: myszka@ldhpux.immt.pwr.wroc.pl tel. 2754 UWAGA: W przypadku rejestracji nowych komputerow, poddomen wymagany jest kontakt tylko z jedna z wskazanych osob. Ad d) Od lipca 1994 roku dostepna jest usluga poczty elektronicznej wedlug zalecen ISO X400. Na komputerze SUN 2 (beta.nask.wroc.pl), ktorego wlascicielem jest JBR NASK, zainstalowany jest wezel wejsciowy poczty X400 (MTA - RELAY) widoczny pod adresem internetowym beta.nask.wroc.pl i X400: ou=beta; o=nask; p=wroc; a=nask400; c=pl Komputer ten jednoczesnie spelnia role gateway'a miedzy swiatem internetowym (SMTP) a swiatem X400 i odwrotnie. Z kolei na komputerze SUN 2 (sun2.ci.pwr.wroc.pl) zainstalowany jest wezel poczty X400 (MTA). Widoczny jest on pod adresem: ou=sun2; ou=ci; o=pwr; p=wroc; a=nask400; c=pl Informacji na temat tej uslugi udzielaja: 1) mgr Jozefa Bernardyn e-mail: zbern@beta.nask.wroc.pl tel. 2364 Ad e) Centrum Informatyczne prowadzi szereg serwisow informacyjnych takich jak Gopher, WWW, X500, Netnews. Pierwsze trzy uslugi sa tworzone w Centrum Informatycznym. Administratorzy tych serwisow maja realny wplyw na ich ksztalt, np.: jakie pozycje zawiera glowne menu, jakie dokumenty beda udostepnione w systemie WWW. Oba systemy maja charakter ogolnouczelniany i moga byc modyfikowane w zaleznosci od potrzeb uzytkownikow. Administratorzy systemow informacyjnych: 1) Gopher: mgr Jerzy Pankiewicz e-mail: pankiewicz@mvax.ci.pwr.wroc.pl tel. 3626 inz. Elzbieta Kaczmarek e-mail: ela@mvax.ci.pwr.wroc.pl tel. 3626 2) WWW: inz. Dorota Sadowska e-mail: dorota@pwr.wroc.pl tel. 3626 Waldemar Zurowski e-mail: www@pwr.wroc.pl UWAGA: Pan Waldemar Zurowski jest studentem Politechniki Wroclawskiej i nie jest formalnie zatrudniony w Centrum Informatycznym. 3) Serwis X500 jest elektronicznym katalogiem o Politechnice Wroclawskiej. Uzytkownik moze tam znalezc dane o strukturze organizacyjnej, jak rowniez dane o pracownikach tej uczelni. Ilosc osob umieszczonych w tym katalogu odpowiada ilosci osob znajdujacych sie w ksiazce telefonicznej Politechniki Wroclawskiej. Usluga umozliwia rowniez dostep do podobnych baz na calym swiecie. Administratorzy systemu: inz. Dorota Sadowska e-mail: dorota@pwr.wroc.pl tel. 3626 Maria Kupczyk e-mail: maryla@pwr.wroc.pl tel. 3626 4) Serwis Netnews jest ogolnoswiatowym serwisem informacyjnym. Centrum Informatyczne posiada serwer tego systemu, ktory chwilowo magazynuje informacje przychodzace do serwera. Aby skorzystac z informacji oferowanych przez ten serwis, nalezy posiadac na wlasnej stacji roboczej odpowiednie oprogramowanie tzn. Reader, np. Tin dla systemu Unix. Administratorzy sieci typu Novell tez powinni oferowac odpowiednie oprogramowanie. W przypadku braku takich mozliwosci Centrum Informatyczne moze udostepnic konta na komputerze SUN 1000. Administratorzy systemu: inz. Dorota Sadowska e-mail: dorota@pwr.wroc.pl tel. 3626 Maria Kupczyk e-mail: maryla@pwr.wroc.pl tel. 3626 Ad f) Komputer SUN 1000 w najblizszym czasie bedzie wykorzystywany rowniez jako serwer FTP. Wyposazony jest on w pamiec operacyjna o pojemnosci 64 MB i dyskowa o pojemnosci 9 GB. W 1994 r. przewidywana jest dalsza rozbudowa tego komputera. Pliki dostepne sa poprzez konto "Anonymous", a wiec nie istnieje potrzeba posiadania indywidualnego konta na komputerze SUN 1000, aby moc skorzystac ze zbiorow zmagazynowanych na tym komputerze. Usluga ta jest w fazie organizacji. Zamierza sie ja wykorzystac do zmagazynowania oprogramowania (DOS, Unix, Novell), zmagazynowania plikow tekstowych (np. RFCxxxx), jak i dystrybucji zbiorow wytworzonych w urzedach centralnych, np. KBN, MEN. Serwer FTP bedzie posiadal powiazania z podobnymi serwisami w kraju i za granica (mirroring, indeksowanie). Administratorzy systemu: inz. Dorota Sadowska e-mail: dorota@pwr.wroc.pl tel. 3626 Sergiusz Pawlowicz e-mail: ser@pwr.wroc.pl UWAGA: Pan Sergiusz Pawlowicz jest studentem Politechniki Wroclawskiej i formalnie nie jest zatrudniony w Centrum Informatycznym. Ad g) W celu popularyzacji uslug sieciowych i systemow informatycznych, Centrum Informatyczne wydaje specjalne INFORMATORY. Dotychczas ukazalo sie 17 numerow. Zaplanowano wydanie nastepnych numerow. Wydawane sa one w niewielkim nakladzie, ale przynajmniej jeden egzemplarz trafia do kazdej jednostki organizacyjnej Politechniki Wroclawskiej. Kazdy numer dostepny jest rowniez w postaci elektronicznej w systemie informacyjnym Gopher (na VAX 3300) oraz w sieci lokalnej Novell. W przyszlosci INFORMATORY w postaci elektronicznej beda mogly zawierac rowniez zdjecia i rysunki. Edycja INFORMATOROW zajmuja sie: mgr Teresa Janyszek e-mail: tjanyszek@pwr.wroc.pl tel. 3631 mgr Irena Rutkowska e-mail: irena@pwr.wroc.pl tel. 3631 3. UWAGI KONCOWE Niektore sieciowe uslugi komputerowe, np. WWW, FTP serwer sa w trakcie organizacji. Wiele uslug sieciowych, takich jak: Gopher, WWW, FTP serwer, Netnews moze byc dostepnych z sieci lokalnych. Sieci lokalne powinny takze w szerokim zakresie oferowac usluge poczty elektronicznej (e-mail), zdalnego dostepu (telnet) i przesylania plikow (FTP). Centrum Informatyczne bedzie wdzieczne wszystkim odbiorcom INFORMATOROW CI, administratorom sieci lokalnych za konstruktywna krytyke, a takze za przekazanie swoich oczekiwan w tym zakresie. Uwagi mozna kierowac na adres autora niniejszego opracowania: dr inz. Jozef Janyszek e-mail: janyszek@pwr.wroc.pl tel. 3516, 2456 UWAGA: INFORMATOR moze byc kopiowany lub cytowany w czesci lub w calosci pod warunkiem wskazania Zrodla jego pochodzenia. Zabronione jest rozpowszechnianie dokumentu w celach komercyjnych. INFORMATOR w postaci elektronicznej jest dostepny w sieci lokalnej Novell na serwerze CI-1 oraz w Gopherze na mikroVax'ie. W ostatnim okresie Centrum Informatyczne wydalo nastepujace INFORMATORY: Nr 10. Instrukcja uzytkowania komputera mikroVax, luty 1994 Nr 11. Siec PWRNET i jej uzytkowanie. Opis ogolny, luty 1994 Nr 12. Instrukcja uzytkowania poczty elektronicznej na komputerze SUN 1000, kwiecien 1994 Nr 13. Instrukcja uzytkowa oprogramowania systemu NCSA TELNET - wersja uzupelniajaca, kwiecien 1994 Nr 14. Instrukcja uzytkowa oprogramowania FTP, maj 1994 Nr 15. Instrukcja uzytkowania oprogramowania Klienta Gophera, maj 1994 Nr 12A. Instrukcja uzytkowania poczty elektronicznej na komputerze SUN 1000. Wersja rozszerzona, lipiec 1994 Nr 16. Praca w sieci na komputerze SUN SPARC 1000 w Centrum Informatycznym, sierpien 1994 Nr 17. Archie. Podrecznik uzytkownika, paZdziernik 1994 Zespol redakcyjny: Teresa Janyszek Irena Rutkowska Telefon: 20-36-31 Adres: Wroclaw, Pl. Grunwaldzki 9 (D-2)