I N F O R M A T O R N R 22 WROCLAWSKIEGO CENTRUM SIECIOWO - SUPERKOMPUTEROWEGO WRZESIEN 1995 INSTRUKCJA OBSLUGI PROGRAMU LYNX W SIECI INTERNET Elzbieta Kaczmarek 1. Wstep Lynx jest to program umozliwiajacy polaczenie z systemem WWW (World Wide Web - ogolnoswiatowa pajeczyna) dla terminali typu vt100. Zostal zaprojektowany na Uniwersytecie w Kansas na lokalne potrzeby wlasnej sieci akademickiej, po pewnym czasie udostepniono go w sieci Internet. WWW jest jednym z systemow informacyjnych dostepnych w sieci Internet. Informacje w systemie WWW zapisuje sie za pomoca hipertekstu. Jednym ze standardow hipertekstowych jest HTML (Hypertext Markup Language). Hipertekst jest to metoda zapisu i prezentacji informacji, w ktorej wyroznione slowo tekstu (zestaw slow) jest odnosnikiem do innej informacji, ktora moze znajdowac sie na innym komputerze na drugim koncu swiata. Informacja ta moze byc plik tekstowy, obraz, dzwiek, animacja, itp. Lynx ogranicza sie tylko do wyswietlania zbiorow tekstowych (bez grafiki, dzwieku, animacji). We Wroclawskim Centrum Sieciowo - Superkomputerowym lynx jest dostepny na wszystkich podstawowych komputerach: - SUN1000 (sun1000.ci.pwr.wroc.pl), - HP9000 (wask.wask.wroc.pl), - mVax (mvax.ci.pwr.wroc.pl). 2. Rozpoczecie wspolpracy z programem lynx W celu skorzystania z uslugi lynx, po polaczeniu sie z odpowiednim komputerem i otwarciu sesji, nalezy wydac polecenie lynx. Na ekranie pojawi sie pierwsza strona serwera WWW, znajdujacego sie na SUN1000 we Wroclawskim Centrum Sieciowo - Superkomputerowym. Na dole ekranu pojawia sie rowniez informacja o znaczeniu niektorych klawiszy, chyba ze uprzednio inaczej ustawiono w opcjach (patrz p.6. Ustawianie opcji programu lynx), np.: Wroclawskie Centrum Sieciowo-Superkomputerowe Politechniki Wrocl. (p1 of 4) Godlo Politechniki Wroclawskiej pl. Grunwaldzki 9 - budynek D2 WROCLAWSKIE CENTRUM SIECIOWO - SUPERKOMPUTEROWE English version Oto serwer WWW uruchomiony we Wroclawskim Centrum Sieciowo-Superkomputerowym Programem, ktory napedza calosc jest serwer NSCA HTTPD 1.4 + Spis wroclawskich uslug sieciowych. + Wroclawskie Centrum Sieciowo - Superkomputerowe czyli co my tu mamy. + Nasza Politechnika -- press space for next page -- Arrow keys: Up and Down to move. Right to follow a link; Left to go back. H)elp O)ptions P)rint G)o M)ain screen Q)uit /=search [delete]=history list W przypadku gdy czytany dokument nie miesci sie na ekranie monitora, pojawia sie informacja; - press space for next page - oznacza to, ze aby przeczytac dalsza czesc dokumentu nalezy nacisnac klawisz spacji lub <+>. Powrot do poprzedniej strony realizuje klawisz . Wyroznione tematy (na ekranie podswietlone) sa odnosnikami (ang. link) do dalszych informacji. Program lynx mozna rowniez uruchomic z parametrem, ktorym moze byc dowolny URL (Uniform Resource Locator - jednolity adres (lokator) zasobu). URL jest to zwiezly jednolity sposob zapisu adresu roznych zasobow sieciowych. Pierwsza pozycja zapisu takiego adresu jest protokol transmisji, ktorym moze byc np.: http, gopher, ftp lub news, pozycja ta zakonczona jest dwukropkiem. Nastepna pozycja jest adres komputera, na ktorym ten protokol sie znajduje, adres ten zaczyna sie dwoma ukosnikami i zakonczony jest tez ukosnikiem (ta pozycja nie wystepuje w przypadku Nowosci sieciowych). Nastepnie moze wystapic nazwa konkretnego dokumentu wraz ze sciezka dostepu (patrz p.4. Sposoby poruszania sie po tematach, - uzycie ). Parametrem programu lynx przy uruchomieniu moze byc rowniez konkretna nazwa zbioru hipertekstowego (nazwa moze tez byc zapisana z uzyciem kodu ASCII) z wlasnej kartoteki np. lynx index.html 3. Polecenia programu lynx w skrocie znak (strzalka w gore) , 8 Poprzedni temat znak (strzalka w dol) , 2 Nastepny temat znak (strzalka w prawo), Enter, 6 Wyswietl zaznaczony temat znak (strzalka w lewo) , 4 Wroc do poprzednio wyswietlanego tematu spacja, + Wyswietl dalsza czesc (nastepna strone) b, - Wroc do wczesniejszej strony m Wroc do strony czolowej q, Ctrl/d, Q Zakoncz wspolprace z programem lynx ?, h, 5 Pomoc k Wyswietl znaczenie wszystkich klawiszy (po angielsku) Backspace Listuj tematy przegladane od poczatku sesji = Wyswietl informacje o przegladanym dokumencie o Ustaw opcje a Dodaj zakladke v Wyswietl zakladki r Kasuj zakladke p Zachowaj jako zbior w kartotece, wyslij poczta lub wydrukuj na ekran d Zachowaj zbior w wersji zrodlowej HTML s, / Odszukaj tekst n Szukaj ponownie g Idz do wyznaczonego URL c Wyslij wiadomosc do wlasciciela dokumentu \ Wyswietl dokument w wersji zrodlowej HTML Ctrl/w Odswiez ekran Ctrl/r Laduj ponownie biezaca strone Ctrl/g Przerwij polecenia ! Chwilowe wyjscie z programu lynx 4. Sposoby poruszania sie po tematach Przemieszczanie kursora po wyroznionych tematach w obrebie biezacego dokumentu realizuja klawisze: lub <2> na klawiatrze numerycznej spowoduje skok kursora do nastepnego tematu, lub <8> na klawiaturze numerycznej spowoduje skok o pozycje wczesniej. Mozna rowniez wyszukiwac tematy w biezacym dokumencie uzywajac klawisza lub , a nastepnie piszac jego nazwe. Kursor automatycznie zostanie ustawiony na wybranym temacie. Klawisz powoduje powtorne wyszukiwanie wczesniej wybranego tematu. Nalezy tu zwrocic uwage na wielkosc liter, jesli tak zostalo ustawione w opcjach (patrz p.6. Ustawianie opcji programu lynx). Ustawienie kursora na wybranym temacie i nacisniecie klawisza: lub lub <6> na klawiaturze numerycznej spowoduje wyswietlenie tej informacji na ekranie. Wyswietlony dokument moze zawierac nastepne odnosniki do dalszych informacji. Uzywajac w/w klawiszy mozna odczytywac coraz to nowe dokumenty. Powrot do porzednio wyswietlonego dokumentu realizuje klawisz lub <4> na klawiaturze numerycznej. Powrot z kazdej pozycji do pierwszej strony serwera WWW na SUN1000 nastepuje po nacisnieciu klawisza . Uzycie tego klawisza wymaga jednak dodatkowego potwierdzenia, czyli odpowiedzi na pytanie: Do you really want to go to the Main screen? (y/n) [n] (tzn. czy naprawde chcemy powrotu do czolowej strony). Nacisniecie klawisza oznacza, ze polecenie nalezy zignorowac, poniewaz domyslnie jest wpisane n, dopiero wpisanie i nacisnicie zrealizuje to polecenie. Naciskajac klawisz mozna przejsc bezporednio do dowolnego dokumentu o znanym URL. Po ukazaniu sie na monitorze zadania: URL to open: nalezy go wpisac, np.: http://www.ict.pwr.wroc.pl/ - inny serwer WWW http://www.ict.pwr.wroc.pl/local/sprocket.html - konkretny dokument na serwerze WWW lub gopher://sun1000.ci.pwr.wroc.pl/ - serwer gophera lub ftp://sun1000.ci.pwr.wroc.pl/ - serwer FTP lub file://sun1000.ci.pwr.wroc.pl/pub/kbn/czytajto.rap - zbior na serwerze FTP lub news:pl.gazety.donosy - grupa nowosci W przypadku czytania Nowosci sieciowych za pomoca programu lynx (ostatni przyklad) na komputerach z systemem Unix (nie jest to wymagane na SUN1000), przed jego uruchomieniem nalezy wydac nastepujaca komende: setenv NNTPSERVER news Uzycie klawisza lub spowoduje wyswietlenie na ekranie monitora wszystkich kolejno wybranych tematow z mozliwoscia bezposredniego odczytania kazdego z nich ponownie. W trakcie przegladania roznych informacji mozna zaznaczyc dowolny temat i nacisnac klawisz , spowoduje to zapisanie URL tego dokumentu w odpowiednim zbiorze z zakladkami. Zbior z zakladkami zostaje utworzony w kartotece uzytkownika z nazwa lynx_bookmarks.html, chyba ze uprzednio w opcjach ustawiono inna nazwe (patrz p.6. Ustawianie opcji programu lynx). Zawiera on adresy wraz ze sciezkami dostepu do dokumentow, ktore zaznaczono. Zbior ten sluzy do szybkiego wyszukiwania interesujacych dokumentow. Kolejne uzycie dla innych tematow, dopisuje nastepne sciezki w istniejacym juz zbiorze. Przy kazdej probie zapisania informacji w zbiorze z zakladkami pojawia sie zadanie: Save D)ocument or L)ink to bookmark file or C)ancel? (d,l,c): - polecenie zostanie anulowane, w zbiorze z zakladkami nie zostanie zapisane nic nowego, - URL dokumentu zostanie zapisany w zbiorze z zakladkami, - spowoduje zapis dodatkowo z zapamietaniem aktualnej pozycji kursora. Uzycie klawisza spowoduje wyswietlenie zbioru z zakladkami. Na ekranie monitora pojawiaja sie tematy wczesniej przegladane i zapamietane przez uzycie klawisza . Nalezy wybrac kursorem jedna z pozycji i nacisnac . Spowoduje to wyswietlenie zadanego dokumentu. Mozliwosc ta w znakomity sposob skraca wyszukiwanie czesto przegladanych dokumentow na innych serwerach. Kazda pozycje w zbiorze z zakladkami mozna skasowac. W tym celu nalezy ustawic kursor na pozycji do skasowania i nacisnac klawisz , na ekranie pojawi sie pytanie: Do you really want to delete this link from your bookmark file? (y/n) Jesli w odpowiedzi zostanie napisane , wowczas pozycja ta bedzie skasowana, jesli to zbior pozostanie nie zmieniony. 5. Zachowanie przegladanego dokumentu Uzycie klawisza

spowoduje pojawienie sie na ekranie monitora informacji: Lynx Printing Options PRINTING OPTIONS There are 72 lines, or approximately 1 page, to print. You have the following print choices please select one: Save to a local file Mail the file to yourself Print to the screen Commands: Use arrow keys to move, '?' for help, 'q' to quit, '<-' to go back Nalezy wybrac jedna z trzech wyroznionych pozycji, przez ustawienie kursora na tej wlasciwej, i nacisnac . Save to a local fil - spowoduje zachowanie dokumentu w biezacej kartotece po uprzednim wpisaniu jego nazwy, lub zaakceptowaniu proponowanej przez system. Mail the file to yourself - wyslanie dokumentu poczta elektroniczna pod adres automatycznie wpisany przez system (ustawiony w opcjach) lub inny wpisany przez uzytkownika. Print to the screen - wydrukowanie dokumentu na ekranie. Przegladany dokument mozna rowniez zachowac w swojej kartotece uzywajac klawisza . Na ekranie monitora pojawi sie informacja: You have the following download choices please select one: Save to disk No other download methods have been defined yet. You may define an unlimited number of download methods using the lynx.cfg file Commands: Use arrow keys to move, '?' for help, 'q' to quit, '<-' to go back W tym przypadku dokument zostaje zapisany w wersji zrodlowej HTML, w odroznieniu do poprzedniej mozliwosci (

, a nastepnie wybor Save to a local file), gdzie dokument jest zapisany w formie widzianej na ekranie. 6. Ustawianie opcji programu lynx Po nacisnieciu klawisza na ekranie monitora pojawia sie lista opcji programu lynx np.: Options Menu E)ditor : vi D)ISPLAY variable : Not available on VMS B)ookmark file : Lynx_book.fil F)TP sort criteria : By Filename P)ersonal mail address : ela@sun1000.ci.pwr.wroc.pl S)earching type : CASE INSENSITIVE C)haracter set : ISO Latin 1 V)I keys : OFF e(M)acs keys : OFF K)eypad as arrows or Numbered links : Numbers act as arrows U)ser mode : Novice Select first letter of option line, '>' to save, or 'r' to return to Lynx. Po nacisnieciu jednej z oddzielonych nawiasami liter, kursor zostanie automatycznie ustawiony na wybranej opcji: - umozliwia wybor edytora, ktory bedzie uzywany do edycji przegladanych zbiorow i wysylanych listow, komentarzy i uwag; nalezy wpisac nazwe wybranego edytora, - ta opcja dostepna jest tylko na komputerach (z systemem Unix) z X Window, - ustala nazwe zbioru z zakladkami; nalezy jz wpisac, - ustala w jakiej kolejnosci beda listowane zbiory przy korzystaniu z FTP, jest to wybor jednej z czterech mozliwosci wg: wielkosci zbioru (By Size), typu (By Type), daty (By Date) oraz nazwy (By Filename); tu nie trzeba nic wpisywac, opcje zmieniaja sie po nacisnieciu dowolnego klawisza, po ukazaniu sie na ekranie zadanej opcji nalezy nacisnac ,

- wpisany tu adres bedzie dolaczany przy wysylaniu listow, komentarzy i zadan, - ustala czy przy wyszukiwaniu maja byc rozrozniane male i duze litery, jesli tak to nalezy wybrac (CASE SENSITIVE), jesli litery nie beda rozrozniane nalezy ustawic (CASE INSENSITIVE); podobnie jak w wyzej opisanym przypadku (patrz uzycie ) wyboru dokonuje sie przez nacisniecie dowolnego klawisza, a nastepnie , - ustala standard znakow, - ustala klawisze zastepcze dla strzalek: strzalka w lewo, strzalka w dol, strzalka w gore i strzalka w prawo na , , i ; jezeli ta opcja jest ustawiona na (ON) wowczas klawisze , , i dzialaja jak strzalki (uwaga: klawisze i traca swoje poprzednie znaczenie). Ustawienie opcji na (OFF) powoduje iz klawisze , , , nie maja przypisanych funkcji strzalek, - ustala klawisze zastepcze dla strzalek: strzalka w gore, strzalka w dol, strzalka w prawo i strzalka w lewo na , , i , - ustala czy poruszanie sie kursorem ma odbywac sie za pomoca strzalek; opcja (Numbers act as arrows), czy dodatkowo wyroznione tematy maja byc numerowane i wtedy wyboru mozna rowniez dokonywac wpisujac odpowiedni numer tematu; opcja (Links are numbered). - pozwala na wybor stopnia zaawansowania uzytkownika: poczatkujacy (Novice), sredniozaawansowany (Intermediate) i zaawansowany (Advanced). Roznica miedzy tymi opcjami jest nastepujaca: w pierwszym przypadku w dolnej czesci ekranu pojawia sie krotki opis znaczenia klawiszy, w drugim informacja ogranicza sie tylko do znaczenia podstawowych klawiszy, natomiast w trzecim przypadku na dole ekranu wywietlany jest tylko URL tematu, na ktorym znajduje sie kursor. Po ustaleniu wybranych opcji nalezy to zapamietac, co realizuje klawisz < > >, natomiast uzycie klawisza spowoduje powrot do programu lynx bez zapamietania wprowadzonych zmian w opcjach. O tym wszystkim w duzym skrocie informuje ukazujaca sie na dole ekranu informacja: Select first letter of option line, `>` to save, or `r' to return to Lynx. 7. Inne polecenia Informacje o wyswietlanym dokumencie mozna uzyskac naciskajac klawisz <=>. Ukazuje sie wtedy na ekranie nazwa wyswietlanego dokumentu, jego URL, wlasciciel i wielkosc a takze informacja o temacie, na ktorym znajduje sie aktualnie kursor, podana jest rowniez jego nazwa i sciezka dostepu, np.: Information about the current document YOU HAVE REACHED THE INFORMATION PAGE File that you are currently viewing Linkname: Centrum Informatyczne Politechniki Wroclawskiej URL: http://www.pwr.wroc.pl/ Owner(s): None size: 71 lines mode: normal Link that you currently have selected Linkname: Spis wroclawskich uslug sieciowych. Filename: http://www.ict.pwr.wroc.pl/pwr/net.html Use arrow keys to move, '?' for help, 'q' to quit, '<-' to go back Nacisniecie klawisza pozwala na wyslanie wlasnego komentarza, uwagi do wlasciciela czytanego dokumentu, jesli taki istnieje (nie wszystkie dokumenty maja wlascicieli - jak w wyzej wymienionym przykladzie). Po nacisnieciu klawisza mozna edytowac niektore zbiory tzn. takie, ktorych jest sie wlascicielem lub do ktorych posiada sie dostep. Kazdy przegladany temat mozna wyswietlic w wersji zrodlowej HTML; wystarczy nacisnac klawisz < \ >, ponowne jego uzycie spowoduje powrot do poprzedniej wersji. Rownoczesne nacisniecie dwoch klawiszy odswieza ekran, jest to przydatne np. po ukazaniu sie na ekranie komunikatow od systemu. Natomiast nacisniecie spowoduje ponowne zaladowanie przegladanego dokumentu, przydatne np. po zmianie opcji. Uzycie przerywa polecenie. Nacisniecie klawisza , lub <5> na klawiaturze numerycznej spowoduje wyswietlenie help'a, czyli instrukcji z opisem (w jezyku angielskim) wszystkich komend programu lynx. Krotki opis znaczenia wszystkich klawiszy mozna wyswietlic naciskajac , chyba ze w opcjach ustalono inaczej (patrz p.6. Ustawianie opcji programu lynx - uzycie ). 8. Zakonczenie wspolpracy z programem lynx Zakonczenie wspolpracy z programem lynx nastepuje po nacisnieciu klawiszy , a nastepnie jako odpowiedzi na pytanie: Are you sure you want to quit? [Y]. Mozna rowniez uzyc rownoczesnie klawiszy lub klawisza , wowczas wspolpraca z programem lynx jest zakonczona natychmiast. Istnieje rowniez mozliwosc chwilowego wyjscia z programu lynx do systemu (Unix lub VMS); sluzy do tego klawisz . Tworzy sie wowczas podproces i mozna wykonywac jakies prace w systemie, mozna np. sprawdzic czy zostal utworzony zbior ze skladowanym dokumentem; aby powrocic do programu lynx nalezy wydac polecenie exit. Informuje o tym ukazujacy sie na dole ekranu komunikat: Spawning your default shell. Use `exit' to return to Lynx.