I N F O R M A T O R 2 5 WROCLAWSKIEGO CENTRUM SIECIOWO - SUPERKOMPUTEROWEGO LUTY, 1996 Przegladarki Netscape 2.0 i HotJava Jerzy Pankiewicz 1. Wstep Siec WWW zawiera dokumenty w formacie HTML. Uzytkownik majacy do dyspozycji tradycyjne przegladarki, takie jak: Mosaic [1], Netscape 1.1 [2] czy Lynx [3], moze takie dokumenty przegladac. W tym opracowaniu zaklada sie, ze Czytelnik potrafi korzystac z graficznej przegladarki (Mosaic, Netscape) i ma dostep do X-terminala lub odpowiednio duzej konfiguracji PC z MS Windows. W 1995 firma Sun zaproponowala ozywienie WWW przez wprowadzenie do stron HTML animacji, dialogu, dzwiekow, przy uzyciu programow w jezyku Java (punkt 2 niniejszego opracowania oraz [4,5]). Takie programy nazywa sie appletami. Autor strony HTML moze dolaczyc do niej jeden lub wiecej appletow. Gdy uzytkownik sciaga taka strone, jednoczesnie sciaga tez applety. Przegladarka wykonuje applety na komputerze uzytkownika. Takie mozliwosci ma obecnie jedynie Netscape 2.0 (punkt 4), Netscape Gold oraz HotJava (punkt 3) [6] firmy Sun. Z przegladarki Netscape moga korzystac uzytkownicy akademiccy: pracownicy i studenci. Uzytkownicy spoza uczelni powinni zapoznac sie z warunkami licencji oraz ewentualnie postarac sie o nia. Przegladarki wykonujace applety sa przeznaczone dla komputerow z systemem operacyjnym Unix z X-Windows, komputerow z MS Windows (Windows 3.1, 95, NT) oraz komputerow Macintosh. Programy sa dostepne w sieci odpowiednio pod adresami: ftp://ftp.pwr.wroc.pl/pub/infosystems/www/netscape/2.0/ ftp://ftp.pwr.wroc.pl/pub/infosystems/www/netscape/Gold/ ftp://ftp.pwr.wroc.pl/pub/infosystems/www/hotjava/ W sieci WWW jest dostepnych ponad 1000 appletow. Jedne z najciekawszych to: interfejs do bazy danych zawierajacej zdjecia przekrojow ludzkiego ciala, symulacja reaktora w Czernobylu, atrakcyjne animacje napisow. Slowo Java pochodzi od nazwy gatunku kawy, a ta od nazwy indonezyjskiej wyspy. Firma Sun opatruje materialy dotyczace Javy rysunkiem parujacej filizanki kawy. Na ekranie przegladarki para unosi sie - to wlasnie dziala applet napisany w Javie. Niektore bazy danych dotyczace Javy nosza nazwy zwiazane z kawa, np. Cafe au Lait, czyli kawa z mlekiem (z francuskiego) lub zwiazane z kultura wyspy Jawa, np. Gamelan - ludowy zespol muzyczny. 2. Jezyk programowania Java i jezyk skryptow JavaScript Jezyk programowania Java powstal w firmie Sun. Przy jego projektowaniu wykorzystano doswiadczenia z programowania w jezykach C, C++ i Objective C. Java jest jezykiem obiektowym, wielowatkowym, prostszym w uzyciu niz C++. Jezyk Java zaimplementowano do zastosowan w sieci WWW. Applety - programy przeznaczone do wlaczania do stron HTML - kompiluje sie w postaci kodu (ang. bytecodes) nieczytelnego dla czlowieka. Wraz ze strona HTML przesylane sa kody appletow, ktore sa wykonywane przez przegladarki, a scislej przez wbudowana w nia maszyne wirtualna Javy (JVM). Firma Sun przewiduje produkcje terminali z wbudowana maszyna wirtualna Javy. Istnieja dwie wersje appletow - alfa uzywana przez przegladarke HotJava i beta dla Netscape 2.0. Obecnie w sieci zdecydowanie przewazaja applety beta, czasem podane sa obie wersje appletow i uzytkownik wskazuje, ktora z nich jest odpowiednia dla jego przegladarki. Aktualne informacje o jezyku znajduja sie na stronie Java at SunSITE [7]. Jezeli ktos chce samodzielnie programowac, a Java jest dla niego zbyt trudna, moze sprobowac uzyc prostszego jezyka JavaScript. Jest to jezyk skryptow, interpretowany przez Netscape 2.0 . HotJava 1 alpha 3 nie rozumie skryptow JavaScript. Starsza nazwa jezyka JavaScript to LiveScript. Jezyk ten rozwija sie, nie jest jednak jeszcze ostatecznie zdefiniowany. Mozliwe jest laczenie appletow (Java) i skryptow (JavaScript). Aktualne informacje o jezyku JavaScript znajduja sie pod adresem: http://home.netscape.com/comprod/products/navigator/version_2.0/script/index.html Najwiekszy katalog appletow i skryptow znajduje sie na serwerze www.gamelan.com 3. Przegladarka HotJava Program HotJava [6] jest przegladarka, czyli narzedziem do ogladania informacji udostepnianych przez serwery WWW. HotJava powstala w firmie Sun i jest udostepniana uzytkownikom bezplatnie. Istnieja dwie wersje - dla komputerow Sun i dla PC z MS Windows. Dostepna wersja (1 alpha 3) jest przestarzala, wykonuje applety w wersji alfa. Do appletow beta nalezy uzyc przegladarki Nescape 2.0 lub Gold. HotJava ma mniej mozliwosci niz Mosaic i Netscape. Sun zapowiada nowa wersje przegladarki, jednak prace sie opozniaja. 3.1. Rozpoczecie i zakonczenie pracy z przegladarki HotJava Aby wywolac przegladarke HotJava na komputerze Sun1000 w WCSS (sun1000.pwr.wroc.pl) nalezy wydac komende: hotjava Uzytkownicy systemu operacyjnego Linux lub Unix ze srodowiskiem graficznym dla PC powinni wykonac nastepujacy ciag polecen: startx xhost +sun1000.pwr.wroc.pl telnet sun1000.pwr.wroc.pl login: nazwa_uzytkownika password: haslo setenv DISPLAY adres_wlasnego_komputera:0 hotjava & Uzytkownik komputera PC podlaczonego do sieci Internet i wyposazonego w MS Windows moze zainstalowac przegladarke HotJava na swoim komputerze. Wymaga ona jednak rozbudowanej konfiguracji (dysk i pamiec operacyjna). W celu zakonczenia pracy nalezy rozwinac menu File i wskazac myszka wiersz Quit. 3.2. Przygotowanie przegladarki HotJava Dla ograniczenia ruchu w sieci zaleca sie korzystanie z serwera cache dla WWW. Uzytkownik powinien w tym celu rozwinac menu Options i wskazac wiersz Properties. W polach Proxy nalezy wpisac adres w3cache.pwr.wroc.pl, a w polach Port numer 8080. Nastepnie nalezy wskazac klawisz Apply. Serwer cache moze prezentowac nieaktualna wersje strony HTML. Wtedy nalezy ponownie zaladowac strone uzywajcc klawisza Reload (w HotJavie znajduje sie on w dolnej czesci okna, jest oznakowany dwiema zaokraglonymi strzalkami). Standardowo HotJava wyswietla strone "Welcome to HotJava" (URL - doc:///index.html). Czesc podanych tam informacji moze byc nieaktualna. Zrodlem najnowszych informacji o jezyku Java i przegladarce HotJava moze byc np. strona Java at SunSITE: http://sunsite.icm.edu.pl/java/ Uzytkownik moze zdefiniowac domyslna strone tytulowa dla przegladarki HotJava definiujac WWW_HOME, np. przez wpisanie do pliku .cshrc, znajdujacego sie w kartotece uzytkownika, wiersza: setenv WWW_HOME http://www.pwr.wroc.pl/ 3.3. Okno przegladarki HotJava Okno przegladarki HotJava (rys.1) zawiera nastepujace istotne elementy: - pasek nazwy dokumentu (pominiety na ilustracji); - pasek menu; - okienko URL; - obszar wyswietlania informacji; - klawisze narzedziowe (okragle); - pasek transmisji. 3.3.1. Pomoc i dokumentacja przegladarki HotJava HotJava posiada pomoc (help) i dokumentacje, tylko w jezyku angielskim. Menu Help znajduje sie w prawym g(rnym rogu ekranu. Informacje znajduj( sie na komputerze, na kt(rym jest zainstalowana HotJava. Jedynie Latest HotJava Info odsy(a do komputera fi 3.3.2. Pasek menu Pasek menu zawiera nastepujace pozycje: - File - operacje na dokumentach HTML; - Options - konfigurowanie przegladarki; - Navigate - wybor dokumentu sposrod przegladanych w trakcie danej sesji; - Goto - wybor dokumentu z listy zakladek; - Help - p.3.3.1. 3.3.3. Okienko URL Okienko URL (Document URL:) zawiera URL aktualnie przegladanego dokumentu. Uzytkownik moze tu wpisac URL potrzebnego mu dokumentu i nacisnac klawisz Return . 3.3.4. Obszar wyswietlania informacji Tutaj ukazuje sie dokument (strona HTML, grafika). 3.3.5. Klawisze narzedziowe (okragle) Okragle klawisze w dolnej czesci ekranu oznaczaja odpowiednio od lewej (w nawiasach podano odpowiedniki w innych przegladarkach): - w tyl (Back); - w przod (Forward); - strona tytulowa (Home); - ponowne zaladowanie strony (Reload); - zakonczenie pracy (Stop) 3.3.6. Pasek transmisji Tutaj ukazuja sie informacje o przebiegu transmisji. Rys.1. Przyklad dokumentu wyswietlonego przegladarka HotJava - lista dokumentacji przegladarki 4. Przegladarka Netscape 2.0 4.1. Wprowadzenie Przegladarka Netscape 2.0 umozliwia wykonywanie appletow w wersji beta. Netscape 2.0 rozni sie od przegladarki Netscape 1.1N omowionej w [2]. Glowne rozszerzenia i roznice omowiono ponizej. Pelne ich zestawienie mozna przesledzic w: http://home.netscape.com/eng/mozilla/2.0/relnotes/ Netscape 2.0 moze rozpoczynac prace rowniez jako program poczty elektronicznej lub czytnik Nowosci Sieciowych. Odpowiedni wariant wskazuje sie w menu Options, wiersz General Preferences, okno Appearance, pole Startup, wiersz On Startup Launch. Uzytkownicy Windows 95 i Windows NT moga rowniez uzywac Netscape Gold. Netscape Gold zawiera edytor HTML. Dla ograniczenia ruchu w sieci zaleca sie korzystanie z serwera cache dla WWW. Uzytkownik powinien w tym celu rozwinac menu Options i wskazac wiersz Network Preferences, a nastepnie okno Proxies. W tym oknie wskazac wiersz Manual Proxy Configuration, co powoduje 'wcisniecie' rombu (przyjmuje ciemniejszy kolor). Wtedy nalezy wskazac klawisz View. W polach FTP Proxy, Gopher Proxy i HTTP Proxy nalezy wpisac adres w3cache.pwr.wroc.pl, a w odpowiadajacych im polach Port numery 8080. Nastepnie nalezy wskazac klawisz OK i znowu OK. Aby moc korzystac z poczty elektronicznej, np. do kontaktow z administratorami serwer(w WWW i autorami stron, nalezy wpisac wlasny adres e-mail. W tym celu nalezy rozwinac menu Options i wskazac wiersz Mail & News Preferences a nastepnie wybrac ekran Identity. Po wypelnieniu odpowiednich pol nalezy wskazac klawisz OK. Aby Netscape wyswietlal polskie litery w standardzie Latin 2 nalezy rozwinac menu Options, rozwinac menu Language Encoding i wskazac wiersz Central European (Latin-2). 4.2. Rozpoczecie i zakonczenie pracy z przegladarka Netscape 2.0 Aby wywolac przegladarke Netscape 2.0 na komputerze Sun1000 nalezy wydac komende: netscape Uzytkownicy systemu operacyjnego Linux lub Unix ze srodowiskiem graficznym dla PC powinni wprowadzic nastepujacy ciag polecen: startx xhost +sun1000.pwr.wroc.pl telnet sun1000.pwr.wroc.pl login: nazwa_uzytkownika password: haslo setenv DISPLAY adres_wlasnego_komputera:0 netscape & Rys.2. Netscape 2.0 prezentuje liste informacji o jezyku Java na komputerze SunSITE (sunsite.icm.edu.pl) Uzytkownik komputera PC podlaczonego do sieci Internet i wyposazonego w MS Windows moze zainstalowac przegladarke Netscape 2.0 na swoim komputerze. Wymaga ona jednak rozbudowanej konfiguracji (dysk i pamiec operacyjna). W celu zakonczenia pracy nalezy rozwinac menu File i wskazac myszka wiersz Exit. 4.3. Netscape 2.0 a Netscape 1.1 - podstawowe roznice 4.3.1. Definiowanie domyslnej strony tytulowej Aby zdefiniowac domyslna strone tytulowa, tzn. strone, ktora zglasza sie po wywolaniu przegladarki, nalezy rozwinac menu Options, wskazac wiersz General Preferences, nastepnie okno Appearance, wiersz Home Page Location. W okienku nalezy wpisac: http://www.pwr.wroc.pl/ a nastepnie wskazac OK. 4.3.2. Okno programu Netscape W wersji 2.0 pojawilo sie menu Windows. W miejscu klawisza informacyjnego (podluznego) Newsgroups znajduje sie klawisz Software. W prawym dolnym rogu okna Netscape znajduje sie niewielki prostokacik oznaczony rysunkiem koperty, ktory sluzy do wywolania programu poczty elektronicznej. 4.3.3. Menu Windows Menu Windows umozliwia wywolanie programu poczty elektronicznej - wiersz Netscape Mail - lub czytnika Nowosci Sieciowych - Netscape News. Inne mozliwosci to ksiazka adresowa - Address Book oraz administracja zakladek - Bookmarks. 4.3.4. Administrowanie zakladkami Administrowanie zakladkami przeniesiono z menu Bookmarks do menu Window, wiersz Bookmarks. W oknie Bookmarks sa dostepne menu File, Edit i Item. 4.4. Wykonanie appletu Applet jest przesylany na komputer uzytkownika. Transmisja konczy sie komunikatem Applet nazwa loaded, gdzie nazwa to nazwa appletu. Nastepnie rozpoczyna sie wykonywanie appletu, sygnalizowane komunikatem Applet nazwa running. Komunikaty ukazuja sie na pasku transmisji. Predkosc transmisji appletu zalezy od obciazenia sieci, moze byc bardzo niska. Rowniez predkosc wykonywania appletu moze nie byc zadowalajaca. Literatura: [1] Przegladarka Mosaic, Informator WCSS, nr 24 [2] Przegladarka Netscape, Informator WCSS, nr 23 [3] Instrukcja obslugi programu Lynx w sieci Internet, Informator WCSS, nr 22 [4] Gosling J., McGilton H., The Java Language Environment: A White Paper (http://sunsite.icm.edu.pl/java/whitepaper/) [5] The Java Language: A White Paper (file:/pub/www/hotjava/doc/overview/java/index.html) [6] HotJava: A White Paper(file:/pub/www/hotjava/doc/overview/hotjava/index.html) [7] Java at SunSITE (http://sunsite.icm.edu.pl/java/)